فعالان بازار سرمایه با شاخص کل بازار سرمایه آشنا هستند. شاخص کل بازار اوراق بهادار بر اساس ارزش بازاری سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس است. شرکتهایی که ارزش بازار آنها بالا است اثر گذاری بالاتری در شاخص کل دارند. در این صورت اگر چنین سهامی (سهام با ارزش بازاری بالا) مثبت یا منفی شوند بر شاخص کل اثر زیادی میگذارند. اما ممکن است سایر سهام کوچک در بازار روندی خلاف جهت داشته باشند. به همین دلیل است که برخی از سرمایهگذاران با وجود افزایش شاخص کل هنوز در ضرر هستند. پس برای اینکه بیشتر از شاخص بورس سود کنیم چه راه حلی وجود دارد؟ در ادامه به بررسی این موضوع میپردازیم.
برای سرمایهگذاری در بورس، اولین روش سرمایهگذاری مستقیم است. در سرمایهگذاری مستقیم فرد با اتکا به دانش اقتصادی و معاملاتی خود سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس را رصد و بررسی میکند و سهامی که پتانسیل سود آوری داشته باشند برای سرمایهگذاری انتخاب میکند. در این روش اگر سرمایهگذار بتواند سهام مناسبی را انتخاب کند بیشتر از شاخص کل بازار سود میکند.
سرمایهگذاری مستقیم در بورس سختترین روش برای ورود به بازار سهام است. چون بازار سهام ماهیت ریسکی دارد و به اخبار سیاسی و اقتصادی واکنش نشان میدهد. این اتفاق باعث نوسانات قیمتی زیادی در کوتاه مدت میشود که ممکن است سرمایهگذاران را متوجه ضرر کند. برای اینکه فرد بتواند سهام دارای پتانسیل سود آوری را به خوبی شناسایی کند باید دانش اقتصادی و مالی خود را افزایش دهد.
برای افرادی که دانش اقتصادی لازم و زمان کافی برای بررسی و رصد روزانه بازار سهام را ندارند اما تمایل دارند از بورس کسب سود کنند، میتوانند بصورت غیر مستقیم در بورس سرمایهگذاری کنند. در سرمایهگذاری غیر مستقیم در بورس فرد بجای خرید مستقیم سهام، در صندوقهای سرمایهگذاری فعالیت میکند.
صندوق طلا یکی از صندوقهای سرمایهگذاری در بورس است. در این نوع از صندوقها بخش بزرگی از دارایی صندوق به اوراق گواهی شمش طلا و اوراق گواهی سکه طلا اختصاص دارد. در نتیجه سرمایهگذاری در صندوق طلا عملا مانند سرمایهگذاری در سکه طلا و شمش است. با این تفاوت که سرمایهگذاری در صندوق طلا از لحاظ اقتصادی بهصرفهتر است. چون صندوقهای طلا اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات بر ارزش افزوده ندارند. اما طلای فیزیکی دارای چنین هزینههای اضافی است. از سوی دیگر صندوق طلا تمامی معاملات آن بصورت آنلاین است و ریسک به سرقت رفتن ندارد. اما طلای فیزیکی اعم از سکه طلا، شمش طلا و طلای 18 عیار همواره در معرض ریسک به سرقت رفتن قراردارند.
سرمایهگذاری در طلای فیزیکی به سرمایه اولیه چند میلیونی نیاز دارد اما بسیاری از سرمایهگذاران تمایل دارند در طلا سرمایهگذاری کنند ولی سرمایه زیادی ندارند. این افراد میتوانند با سرمایه کم اقدام به خرید واحدهای صندوق سرمایه گذاری طلا کنند. چون برای سرمایهگذاری در صندوق طلا حداقل به 500 هزار تومان وجه نقد نیاز است. از طرفی سرمایهگذاران میتوانند حتی روزانه با 500 هزار تومان به واحدهای صندوق طلای خود اضافه کنند. اما برای خرید طلای فیزیکی فرد باید چند ماه حتی یک سال پس انداز کند تا بتواند وارد بازار طلا شود.
معمولترین روش سرمایهگذاری غیر مستقیم در بورس، خرید صندوق سهامی است. صندوق سهامی سرمایه خرد سرمایهگذاران را جمع میکند و در سهام و حق تقدم سهام سرمایهگذاری میکند. صندوق سهامی 70 تا 95 درصد از سبد سرمایهگذاری آن به سهام اختصاص دارد. اما مدیر صندوق میتواند حداکثر تا 5 درصد از سبد سرمایهگذاری صندوق را به اوراق با درآمد ثابت اختصاص دهد.
سرمایهگذاران زیادی وجود دارند که میخواهند از رشد بازار سرمایه بهرهمند شوند اما دانش اقتصادی و مالی لازم را ندارند. برای چنین سرمایهگذارانی صندوق سهامی پیشنهاد میشود. چون صندوق سهامی مدیر دارد و مدیر صندوق روزانه به رصد بازار میپردازد تا بتواند سهامی که پتانسیل رشد سود و قیمت را دارند برای سبد سرمایهگذاری صندوق انتخاب کند. از طرفی سهام و حق تقدم سهام ریسک سرمایهگذاری بالایی دارند به همین دلیل صندوق سهامی نیز ریسک سرمایهگذاری دارد.
افرادی که شخصیت سرمایهگذاری ریسک پذیری دارند و در هنگام نوسانات قیمتی گرفتار رفتارهای تودهای نمیشوند، صندوق سهامی برای آنها مناسب است.
صندوق با درآمد ثابت ابزار نوینی برای کسب سود با ریسک بسیار پایین در بورس است. بسیاری از سرمایهگذاران تمایلی به پذیرش نوسانات بازار ندارند اما میخواهند در بازاری سرمایهگذارای کنند که بتواند علاوه بر پوشش تورم سود مناسبی نیز به آنها ارائه دهد. سپردهگذاری در بانک میتواند سود با ریسک پایین به سرمایهگذاران ارائه دهد اما نمیتواند تورم موجود را پوشش دهد. چون تورم نقطه به نقطه یک ساله منتهی به مهر ماه 1403 حدود 31.6 درصد بوده است اما نرخ سود سپرده یک ساله در بانک تنها 20.5 درصد است. این در حالی است که صندوق با درآمد ثابت کیان سالانه حداقل 33 درصد سود به سرمایهگذاران ارائه میدهد.
سپردهگذاری در بانک نرخ شکست دارد، یعنی اگر فردی در بانک سرمایهگذاری کند و بخواهد قبل از سر رسید دارایی خود را از بانک خارج کند باید بخشی از سود را به عنوان نرخ شکست به بانک پرداخت کند. اما سرمایهگذاری در صندوق با درآمد ثابت نرخ شکست ندارد. یعنی سرمایهگذار در زمانی که به پول خود نیاز داشته باشد میتواند بدون نرخ شکست دارایی خود را از صندوق خارج کند. با توجه به این تفاصیل سرمایهگذاری در صندوق با درآمد ثابت برای افراد ریسک گریز مناسب است.
صندوقهای توضیح داده شده در بالا بیشترین بخش دارایی آنها به طلا یا سهام یا اوراق با درآمد ثابت اختصاص داده شده بود. اما صندوقهایی وجود دارند که بیشترین بخش از دارایی آنها تنها مختص به یک چیز خاص نیست.
صندوق مختلط از اوراق با درآمد ثابت و سهام تشکیل شده است. صندوق مختلط به نسبت 60-40 می تواند در سبد سرمایهگذاری صندوق سهام و اوراق با درآمد ثابت قرار دهد. یعنی اگر اگر وضعیت بازار خوب باشد مدیر صندوق 60 درصد از حجم صندوق را به سهام و 40 درصد از حجم صندوق را به اوراق با درآمد ثابت اختصاص میدهد. اگر بازار روند نزولی داشته باشد مدیر صندوق میتواند 60 درصد از حجم صندوق را اوراق با درآمد ثابت و 40 درصد دیگر را به سهام اختصاص دهد.
صندوق مختلط به دلیل اینکه پورتفولیوی آن از اوراق با درآمد ثابت و سهام تشکیل شده است، ریسک سرمایهگذاری کمتر از صندوق سهامی و ریسک سرمایهگذاری بیشتری نسبت به صندوق با درآمد ثابت دارد. در این حالت افرادی که تمایل دارند از بازار سهام کسب سود کنند اما توانایی پذیرش نوسانات قیمتی صندوق سهامی را ندارند میتواند گزینه خوبی برای سرمایهگذاری باشد.