ماجرای خروج ۴۰۰ کیلو اورانیوم ۶۰ درصد ایران

هاآرتص به نقل از یک مقام ارشد ترکیه ادعا کرد که «ترامپ ممکن است فرصتی به ترکیه بدهد تا تلاش کند بحران ایران را حل کند. ممکن است پیشنهاد کنیم اورانیوم غنی‌شده ایران را به ترکیه منتقل کنیم با تعهدی که هرگز به ایران بازگردانده نشود.» پیش از آن خبر تائیدنشده دیگری نیز وجود داشت که حاکی از درخواست آمریکا برای انجام این کار یعنی تحویل اورانیوم ۶۰ درصد بود. یک روایت دیگر می‌گوید پیشنهاد از سوی ایران بوده و ادعای دیگری نیز مقصد این ذخایر را روسیه اعلام می‌کرد

گمانه‌زنی‌ مذکور بعد از ادعای روزنامه هاآرتص اسرائیل بیشتر مورد توجه قرار گرفت. این روزنامه در گفتگویی با یک مقام ارشد ترکیه‌ای مدعی شد که شاید خروج ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد از ایران به عنوان یک پیشنهاد و گزینه در نظر گرفته شود. تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ یک از مقامات رسمی ایران، ترکیه، آمریکا یا روسیه – به عنوان کشوری که نامش به عنوان یکی از مقاصد احتمالی در اخبار آمده – به این ادعا پاسخی ندادند.

گزینه احتمالی روی میز

هاآرتص به نقل از مقامات آنکارا ادعا کرد که «ترامپ ممکن است فرصتی به ترکیه بدهد تا تلاش کند بحران ایران را حل کند. ممکن است پیشنهاد کنیم اورانیوم غنی‌شده ایران را به ترکیه منتقل کنیم با تعهدی که هرگز به ایران بازگردانده نشود.» پیش از آن خبر تائیدنشده دیگری نیز وجود داشت که حاکی از درخواست آمریکا برای انجام این کار یعنی تحویل اورانیوم ۶۰ درصد بود. یک روایت دیگر می‌گوید پیشنهاد از سوی ایران بوده و ادعای دیگری نیز مقصد این ذخایر را روسیه اعلام می‌کرد.

این موضوع از چهار زاویه مورد توجه قرار گرفت: سفر اخیر عراقچی به آنکارا، سفر علی لاریجانی به مسکو، پستی که دبیر شعام در توئیتر منتشر کرد و از فضای مثبت مذاکراتی خبر داد و یادداشتی بازنشر شده در رسانه‌های داخلی به نقل از یک سایت خبری متعلق به سپاه مبنی بر این که ایران پیشنهاد خارج کردن اورانیوم را هم پذیرفت اما ترامپ دنبال خلع سلاح ایران است

روایت ایران از ذخایر اورانیوم

بر اساس اظهارات متعدد و گزارش‌ رسمی رافائل گروسی، ایران ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصد در اختیار دارد که دسترسی آژانس پس از بمباران سایت‌های هسته‌ای ایران به آن‌ها قطع شده است. گروسی هفته گذشته در حاشیه مجمع داووس به رویترز گفته بود این شرایط نمی‌تواند تا ابد ادامه پیدا کند. ایران نیز با توجه به این که همچنان عضو معاهده عدم اشاعه است در نهایت باید تکلیف این ذخایر را مشخص کند. یک گروه از تحلیل‌گران در ایران معتقدند که وجود این ذخایر در کشور، برگ برنده ایران در بازدارندگی مقابل تهاجم خارجی است و برخی دیگر از همین گروه، آنچه در ماه‌های گذشته درباره اورانیوم ۶۰ درصد اتفاق افتاده را ذیل مفهوم ابهام هسته‌ای تعریف می‌کنند.

مقامات ایران بارها تاکید کرده‌اند که اورانیوم ۶۰ درصد در همان سایت‌های بمباران‌شده قرار داشته و در هفت ماه گذشته نیز در همان مکان بوده است. اظهارات مدیرکل آژانس نیز روایتی غیر از این ارائه نمی‌دهد. ایران ۲۴ فروردین ۱۴۰۰، از آغاز غنی‌سازی ۶۰ درصدی در واکنش به اقدامات خصمانه طرف‌های غربی خبر داد و آن زمان سیدعباس عراقچی، معاون سیاسی وقت گفت این اقدام طی نامه‌ای به آژانس اعلام شده است. پیش از جنگ، بخشی از گزارش گروسی برای نشست فصلی شورای حکام به رسانه‌ها درز پیدا کرد که خبر از انباشت ۴۰۸.۶ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد می‌داد.

همزمانی ادعای هاآرتص با توئیت لاریجانی

دبیر شورای‌عالی امنیت ملی دیروز در توئیتر نوشت: «برخلاف فضاسازی‌‌ جنگ رسانه‌ای تصنعی، شکل‌گیری ساختاری برای مذاکرات در حال پیشرفت است.» همزمانی این دو موضوع، در ایران واکنش‌های تندی به دنبال داشت. مرور واکنش‌های توئیتری نشان می‌دهد که حداقل در این پلتفرم، واکنش مثبتی نسبت به این همزمانی نشان داده نشد.

علی علیزاده، فعال مجازی ساکن لندن با بازنشر توئیت لاریجانی، او را به قذافی تشبیه کرد و اینگونه واکنش نشان داد: «بخشی از کارگزاران جمهوری اسلامی شاید گمان کنند با تحویل ۳۰۰ کیلو اورانیوم غنی شده خطر حمله نظامی و رژیم چنج رفع می‌شود. برای ثبت در تاریخ می‌نویسم فاصله‌ی لحظه تحویل اورانیوم لحظه‌ای که ایران لیبی و همین آقای لاریجانی در خیابان مثل قذافی کشیده شود کمتر از دو سال است.»

داود مدرسیان، یکی از فعالان رسانه‌ای تندرو نوشت: «شما عادت دارید که بارها از یک سوراخ گزیده شوید: «۱.یا با مذاکره فریب می‌خورید تا به وقتش غافلگیرتان کنند(مثل جنگ ۱۲روزه) ۲. یا فریب می‌خورید که با خروج اورانیوم غنی‌شده، خطر جنگ رفع می‌شود! مثل خروج ۱۳۰ تن آب سنگین و ۱۱ تن اورانیوم غنی شده دوره برجام که بازدارندگی کشور را آسیب زد!»

علی قلهکی، فعال رسانه‌ای اصولگرا هم این سوال را طرح کرد: «در بخشِ هسته‌ای مذاکرات، خروجِ ۴۰۰ کیلو اورانیوم غنی شده از ایران بابت تجربه تلخِ گذشته (خروج مواد غنی شده در برجام به روسیه) منتفی بود، ولی برخی تحرکات اخیر نشان‌دهنده‌ی آن است که در مورد این موضوع هم گفت‌وگو شده؛ اما آیا بر فرضِ موافقتِ سختِ تهران با خروج ۴۰۰ کیلو اورانیوم از ایران، سایه‌ جنگ» از کشور موقتا دور می‌شود و یا دشمن راحت‌تر دست به حماقتِ نظامی می‌زند؟!»