کد خبر: ۶۵۰۶۸
تاریخ انتشار: ۰۵ مرداد ۱۴۰۴ - ۱۶:۲۲

خشک شدن دریاچه ارومیه؛ بحران محیط زیستی در ابعاد ملی جهانی

دریاچه ارومیه، آینه بازتاب شکست سیاست‌های حوزه آبخیزداری و هشدار جدی برای آینده زیست محیط و امنیتی ایران است، روند خشکسالی این دریاچه نماد عریان شکست سیاست‌های آبی و غفلت برنامه ریزی در دل ایران معاصر است
خشک شدن دریاچه ارومیه؛ بحران محیط زیستی در ابعاد ملی جهانی

خشک شدن دریاچه ارومیه، هشدار جدی برای محیط زیست ایران به گزارش مخاطب24، در دل شمال غربی ایران، دریاچه ارومیه، جایی که زمانی یکی از درخشان‌ترین گوهر‌های طبیعی کشور می‌درخشید امروزه تصویری غم‌انگیزاز نابودی تدریجی نقش بسته است.

دریاچه ارومیه که بزرگ‌ترین دریاچه شور داخلی ایران و دومین دریاچه بزرگ خاورمیانه بود امروز به پهنه‌ای نمک زده، ترک‌خورده و تهی از حیات مبدل گشته است، روند خشکسالی این دریاچه نماد عریان شکست سیاست‌های آبی وغفلت برنامه ریزی در دل ایران معاصر است؛ بحرانی که بازتاب آن از محافل محلی فراتر رفته و حالا در سطحی ملی و حتی جهانی مورد توجه قرار گرفته است.

تصاویر ماهواره‌ای، به ویژه داده‌های اخیر ناسا، گواهی تلخ از وضعیت کنونی ارومیه می‌دهند، بخش عمده بستردریاچه خشک شده و تنها نوار‌هایی باریک از آب به جا مانده و بیشتر سطح بیابان نمکی شده است، طی سی سال گذشته ارتفاع سطح آب بیش از ۸ متر کاهش یافته و حجم آب آن از ۳۲ میلیارد مترمکعب به کمتر از ۳ میلیارد متر مکعب سقوط کرده و این موضوع به سادگی نشان میدهد که یک فروپاشی بیش از ۹۰ درصدی نمیتواند حاصل گرمایش جهانی یا سایر موارد اقلیمی باشد و قطعا عوامل انسانی‌ای همچون سوء مدیریت منابع آبی پشت پرده آن هستند.

یکی از این عوامل مسئله سد سازی است؛ بیش از ۵۰ سد کوچک و بزرگ روی رودخانه‌های اصلی منتهی به دریاچه ساخته شده که مسیر طبیعی تغذیه را مسدود نموده و نتیجتا اتفاقاتی را رقم میزنند که در حال رخ دادن است و طی آن اکوسیستم متعادل ازهم خواهد پاشد.

وقتی محیط زیست به امنیت ملی گره میخورد

اما آنچه این بحران را از یک فاجعه طبیعی صرف فراتر می‌برد، تاثیرات سهمگین آن بر تمام ارکان جامعه است، بیش از چهار و نیم میلیون نفر در نزیکی دریاچه زندگی می‌کنند و برای مردم آذربایجان غربی و شرقی که معیشت آنها به کشاورزی، دامپروری، صیادی و گردشگری گره خورده است، چنین مشکلی منابع کشاورزی را کاهش داده و علاوه بر آن خاک‌های نمکی خشک شده نیز با کوچک‌ترین وزش باد به طوفان‌های گرد و غبار سمی بدل میشوند و سلامت شهروندان و چرخه‌های زیستی را تهدید خواهند کرد، چرا که این غبار‌های نمکی حامل فلزات سنگین و باقی مانده سموم کشاورزی بوده و با دست به دست هم دادن میتوانند بحران‌های عمیق بهداشتی رقم بزنند؛ از افزایش بیماری‌های تنفسی تا اختلالات چشمی، کلیوی و حتی انواع سرطان‌ها.

تجربه تلخ خشک شدن دریاچه آرال که در اثر سیاست‌های اشتباه کاشت پنبه شوروی اتفاق افتاد امروزدر چشم‌انداز ارومیه درحال تکرار شدن است.

برآورد‌ها هشدار می‌دهند که با ادامه روند موجود، موج گسترده‌ای از مهاجرت اقلیمی از منطقه آغاز خواهد شد؛ حرکتی که می‌تواند ساختار‌های جمعیتی شمال غرب کشور را دگرگون کرده و تنش‌های اجتماعی را به سطحی نگران کننده برساند.

اگر حتی ۲۰ درصد از جمعیت این حوزه مجبور به ترک خانه هایشان شوند، بیش از یک میلیون نفر درگیر کوچ اجباری خواهند شد؛ موجی که فشار بر شهر‌های میزبان در دیگر نقاط کشور را افزایش داده و باعث ایجاد مشکلات اجتمایی میشود.

در این میان، حس تبعیض نسبت به منطقه جغرافیایی نیز شدت گرفته است؛ بسیاری از ساکنان محلی بی‌توجهی به بحران ارومیه را نمادی از نابرابری در توزیع منابع و تصمیم گیری‌های راهبردی می‌دانند.

این مسئله در شرایطی که حساسیت‌های قومی و فرهنگی در برخی نقاط کشور بالاست، می‌تواند تبعاتی فراتر از محیط زیست داشته باشد و به بستر‌های نارضایتی‌های گسترده‌ای که منجر به بحران‌های امنیتی میشوند دامن بزند.

در سطح جهانی فاجعه دریاچه ارومیه به دقت رصد می‌شود، سازمان‌های بین‌المللی مانند یونسکو نسبت به پیامد‌های گسترده این خشک شدن هشدار داده و درواقع ارومیه اکنون به نمونه‌ای عینی از هم‌افزایی بحران‌های زیست محیطی برای جهانیان تبدیل شده است.

منطقه‌ای که همواره با تنش‌های ژئوپلیتیکی مواجه بوده، اکنون باید با تهدید‌های نوظهور محیطی نیز دست و پنجه نرم کند.

از این رو، پرسش کلیدی آن است که راه حل چیست و مسیر خروج از این بن بست چگونه باید ترسیم شود؟ آیا صرفا با برنامه‌های احیای نمادین و پول پاشی و گرفتن بودجه‌های کلان آن هم درغیاب تغییرات بنیادین سیاست‌های آبی، می‌توان امیدی به بازگشت داشت؟ یا نیازمند بازنگری عمیق درالگو‌های توسعه‌ای، بازتوزیع عادلانه منابع، اصلاحات ساختاری درمدیریت آب و جلب مشارکت واقعی جامعه محلی هستیم؟ پاسخ به این پرسش‌ها نه فقط سرنوشت ارومیه بلکه اعتبار سیاست گذاری زیست محیطی و توسعه پایداردر ایران را تعیین خواهد کرد.

تا آن زمان، خشکسالی ارومیه به مثابه آینه‌ای تمام‌نما در برابر ما ایستاده است؛ بازتابی از بی‌توجهی مزمن وغفلت برنامه‌ریزان در هیاهوی توسعه.

اگر امروز گوش نسپاریم، فردا شاید دیگر نه دریاچه‌ای باشد و نه استانی برای سکونت!

برچسب ها: دریاچه ارومیه
captcha
آخرین اخبار
پربازدید ها
اخبار داغ
علیرضا بیراندوند به عنوان بازیکن سال آسیا انتخاب شد! + فیلم علیرضا بیراندوند به عنوان بازیکن سال آسیا انتخاب شد! + فیلم
علیرضا بیرانوند به عناون مرد سال آسیا انتخاب و پس از انتخاب جایزه خود را به مردم ایران تقدیم کرد
رگبار شدید باران در راه تهران! رگبار شدید باران در راه تهران!
سازمان هواشناسی برای برخی مناطق کشور رگبار پراکنده باران پیش‌بینی کرد.
آزمون به مصاف بونجاح خواهد رفت! آزمون به مصاف بونجاح خواهد رفت!
مهاجم ایرانی شباب الاهلی امارات به‌عنوان چهره اصلی تیمش روی پوستر رسمی دیدار مقابل الشمال قطر قرار گرفت.
ابتلا به سیروز کبدی فقط و فقط با خوردن نوشابه! ابتلا به سیروز کبدی فقط و فقط با خوردن نوشابه!
نوشابه‌های شیرین شده با قند افزوده، به ویژه در صورت مصرف مداوم، می‌توانند سلامت کبد را تحت تاثیر قرار دهند. بخش مهمی از این اثر به فروکتوز موجود در قند‌های افزوده مربوط می‌شود؛ قندی که عمدتا در کبد پردازش می‌شود و مصرف بیش از حد آن می‌تواند به افزایش تولید و تجمع چربی در این اندام منجر شود.
قیمت سکه و طلا امروز پنجشبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵! قیمت سکه و طلا امروز پنجشبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵!
جدید‌ترین قیمت طلا و سکه برای امروز پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد.
انفجار شدید نفتکشها امروز صبح در تنگه هرمز + جزئیات انفجار شدید نفتکشها امروز صبح در تنگه هرمز + جزئیات
روابط‌عمومی ارتش از وقوع آتش‌سوزی برای ۳ نفتکش در شرق تنگه هرمز خبر داد.
ورود سفیر R7 به بازار ایران؛ لوکس یا گران؟ نگاهی به قیمت و مشخصات شاسی‌بلند جدید ایران‌خودرو ورود سفیر R7 به بازار ایران؛ لوکس یا گران؟ نگاهی به قیمت و مشخصات شاسی‌بلند جدید ایران‌خودرو
ایران‌خودرو با معرفی سفیر R7، وارد عرصه خودروهای لوکس و کراس‌اوورهای پرقیمت شد. اما آیا با قیمت تقریبی ۸ میلیارد تومانی، این شاسی‌بلند چینی-ایرانی می‌تواند رقبای خود را به چالش بکشد؟
برگزیده
جزئیات جدید کشف جسد زن ۴۰ ساله در خودرو! جزئیات جدید کشف جسد زن ۴۰ ساله در خودرو!
با کشف جسد زن ۴۰ ساله در خودرویی در پارکینگ منزلش در قائم شهر، تحقیقات قضایی آغاز و فرد مظنون به قتل دستگیر شد.
گوشی اوردن در مدرسه باعث فخرفروشی می‌شود! گوشی اوردن در مدرسه باعث فخرفروشی می‌شود!
متخصصان معتقدند که ماجرای تلفن همراه فقط به آوردن گوشی و استفاده از آن، ختم نمی‌شود بلکه ممکن است وسیله‌ای برای فخرفروشی شود.
جزئیات بیماری خطرناک علیدوستی! جزئیات بیماری خطرناک علیدوستی!
تصاویر تازه ترانه علیدوستی در مراسم ترحیم پدرش، بار دیگر توجه‌ها را به وضعیت سلامت این بازیگر جلب کرده است؛ بازیگری که دو سال پیش خبر ابتلای او به یک بیماری نادر با نام «سندرم DRESS» منتشر شد. این بیماری که در پی واکنش شدید بدن به برخی دارو‌ها بروز می‌کند، علاوه بر پوست می‌تواند اندام‌های داخلی را نیز درگیر کند. اما بد نیست بدانید سندرم DRESS دقیقاً چیست، چه علائمی دارد و چرا می‌تواند خطرناک باشد.