واکسن آنفلوآنزا در ایران؛ واکسن آنفلوآنزای چینی چیست، قیمت، زمان تزریق و عوارض
به گزارش مخاطب ۲۴ - با آغاز فصل پاییز، جست‌وجوی مردم برای «واکسن آنفلوآنزا» بیشتر شده و امسال ورود واکسن‌های تأمین‌شده از چین، توجه زیادی را به واکسن آنفلوآنزای چینی جلب کرده است. بسیاری از افراد می‌خواهند بدانند واکسن آنفلوآنزای چینی چه تفاوتی با واکسن‌های وارداتی سال‌های گذشته دارد، قیمت واکسن آنفلوآنزا در ایران چقدر است، بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا چه موقعی است و عوارض واکسن آنفلوآنزا چیست. در ادامه، این پرسش‌ها را بررسی می‌کنیم و درباره انواع واکسن، میزان اعتبار، شرایط نگهداری، گروه‌های نیازمند واکسن و نکاتی که هنگام خرید باید مورد توجه قرار گیرد، توضیح می‌دهیم.
واکسن آنفلوآنزای چینی چیست؟
در سال ۱۴۰۵، به دلیل مشکلات تأمین واکسن‌های وارداتی، ایران برای تأمین واکسن آنفلوآنزا علاوه بر مسیرهای قبلی، به سراغ منابعی از جمله چین و روسیه رفته است.
وزارت بهداشت اعلام کرده بود که واکسن‌های مورد نیاز فصل جاری از چین و روسیه تأمین شده و ورود آنها به شبکه بهداشتی کشور به‌صورت تدریجی انجام می‌شود. طبق گزارش‌های منتشرشده، واکسن‌های تأمین‌شده از مسیر رسمی وارد کشور می‌شوند.
بنابراین وقتی از «واکسن آنفلوآنزای چینی» صحبت می‌کنیم، منظور یک محصول واحد با نام «واکسن چینی» نیست؛ بلکه باید نام دقیق محصول، شرکت سازنده، نوع واکسن، سری ساخت، تاریخ انقضا و مجوزهای آن بررسی شود.
آیا واکسن آنفلوآنزای چینی معتبر است؟
چینی بودن یک واکسن به‌تنهایی نشان‌دهنده بی‌کیفیت یا باکیفیت بودن آن نیست.
سازمان جهانی بهداشت سال‌هاست محصولات واکسن آنفلوآنزای ساخت چین را در فرایندهای ارزیابی خود قرار داده است. برای نمونه، WHO در سال ۲۰۱۵ اعلام کرد یک واکسن آنفلوآنزای ساخت شرکت Hualan Biological Bacterin Corporation را برای استفاده افراد بالای ۹ سال پیش‌صلاحیت کرده است.
همچنین در فهرست فعلی واکسن‌های پیش‌صلاحیت‌شده WHO، یک واکسن سه‌ظرفیتی آنفلوآنزای غیرفعال و اسپلیت‌ویریون ساخت شرکت Changchun Institute of Biological Products چین قرار دارد که وضعیت پیش‌صلاحیت آن در صفحه WHO همچنان Current اعلام شده است. این محصول یک ویال تک‌دوز دارد و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد نگهداری می‌شود.
بنابراین عبارت «واکسن چینی» به‌تنهایی برای قضاوت درباره یک واکسن کافی نیست.
نکته مهم درباره واکسن چینی موجود در ایران
هر محصولی که در بازار دیده می‌شود لزوماً همان محصولی نیست که در فهرست WHO قرار دارد.
به همین دلیل برای تشخیص واکسن معتبر باید به نام محصول و شرکت سازنده روی بسته‌بندی، مجوز سازمان غذا و دارو، شماره سری ساخت، تاریخ انقضا و مسیر رسمی توزیع* توجه کرد.
واکسن آنفلوآنزای چینی در ایران ۱۴۰۵
موضوع واکسن چینی در ایران امسال به دلیل مشکلات تأمین واکسن‌های اروپایی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وزارت بهداشت در شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد که به دلیل مشکلاتی در تأمین واکسن‌های مورد استفاده در سال‌های قبل، منابع جایگزین از چین و روسیه در نظر گرفته شده‌اند.
همچنین وزیر بهداشت اعلام کرد واکسن‌های مورد نیاز سال جاری از چین و روسیه خریداری شده و ورود آنها از اواخر شهریور به سیستم بهداشتی کشور آغاز می‌شود. سالمندان و گروه‌های پرخطر نیز در اولویت قرار گرفتند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر، نخستین محموله واکسن چینی وارد کشور شده و بخشی از آن برای شبکه بهداشت و بخشی برای عرضه داروخانه‌ای در نظر گرفته شده است.
چرا امسال واکسن آنفلوآنزای چینی وارد ایران شد؟
طبق اطلاعیه‌های منتشرشده از سوی وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو، تأمین واکسن آنفلوآنزا در سال جاری با مشکلاتی از جمله تأخیر تولید برخی تأمین‌کنندگان، افزایش قیمت و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و انتقال مالی روبه‌رو شده است.
در سال‌های گذشته، بخشی از واکسن‌های مورد استفاده ایران از تولیدکنندگان اروپایی مانند Vaxigrip و Influvac تأمین می‌شد، اما برای فصل ۱۴۰۵ منابع جایگزین نیز دنبال شد.
قیمت واکسن آنفلوآنزا در ایران چقدر است؟
قیمت واکسن آنفلوآنزا در ایران در سال ۱۴۰۵ چند بار تغییر کرده و به همین دلیل نمی‌توان یک قیمت ثابت را برای کل فصل اعلام کرد.
در گزارش‌های منتشرشده در اوایل مهرماه، قیمت مصرف‌کننده واکسن عرضه‌شده در داروخانه‌ها ابتدا حدود *۲ میلیون و ۱۸۵ هزار تومان اعلام شد و سپس گزارش‌هایی از کاهش قیمت به حدود ۱ میلیون و ۷۸۰ هزار تومان منتشر شد.
# بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا چه زمانی است؟
زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا یکی از پرتکرارترین سؤال‌ها در ابتدای فصل پاییز است.
به‌طور کلی واکسن باید پیش از افزایش گسترده موارد آنفلوآنزا تزریق شود، اما اگر فردی در ابتدای فصل واکسن نزده باشد، دیرتر شدن واکسیناسیون لزوماً به معنی بی‌فایده بودن آن نیست.
بدن پس از تزریق برای ایجاد پاسخ ایمنی به زمان نیاز دارد؛ بنابراین بهتر است واکسیناسیون با نظر پزشک و مطابق توصیه‌های بهداشتی انجام شود.
# واکسن آنفلوآنزا چند روز بعد اثر می‌کند؟
ایمنی پس از تزریق واکسن فوراً ایجاد نمی‌شود.
معمولاً حدود دو هفته طول می‌کشد تا بدن پاسخ ایمنی مناسبی ایجاد کند.
به همین دلیل اگر فردی بلافاصله پس از واکسیناسیون در معرض ویروس آنفلوآنزا قرار بگیرد، ممکن است همچنان بیمار شود.
# واکسن آنفلوآنزا هر سال باید تزریق شود؟
بله، واکسن آنفلوآنزا معمولاً به‌صورت سالانه توصیه می‌شود.
یکی از دلایل این موضوع تغییر ویروس‌های آنفلوآنزا و به‌روزرسانی ترکیب واکسن است. WHO برای هر فصل، ترکیب پیشنهادی واکسن‌های آنفلوآنزا را بر اساس اطلاعات جهانی درباره ویروس‌های در گردش اعلام می‌کند. برای فصل نیمکره شمالی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیز WHO ترکیب جدید واکسن‌های سه‌ظرفیتی را اعلام کرده است.
# واکسن آنفلوآنزا سه‌ظرفیتی چیست؟
واکسن سه‌ظرفیتی یا Trivalent واکسنی است که برای ایجاد محافظت در برابر سه مؤلفه ویروس آنفلوآنزا طراحی می‌شود.
WHO برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیمکره شمالی ترکیب سه‌ظرفیتی را بر اساس سویه‌های توصیه‌شده اعلام کرده است. این ترکیب برای واکسن‌های مبتنی بر تخم‌مرغ و همچنین واکسن‌های مبتنی بر کشت سلولی، پروتئین نوترکیب یا اسید نوکلئیک مشخص شده است.
بنابراین هنگام مقایسه واکسن‌ها باید به ترکیب همان فصل توجه کرد، نه صرفاً کشور سازنده.
# تفاوت واکسن چینی آنفلوآنزا با واکسن‌های اروپایی چیست؟
مقایسه «چینی» و «اروپایی» به‌تنهایی مقایسه علمی کاملی نیست.
برای مقایسه دو واکسن باید حداقل این موارد بررسی شود:
شرکت سازنده نوع واکسن
سه‌ظرفیتی یا چهارظرفیتی بودن سویه‌های موجود در واکسن
مقدار آنتی‌ژن گروه سنی مجاز
مجوز کشور سازنده مجوز و تأییدیه کشور مقصد
وضعیت زنجیره سرد تاریخ تولید و انقضا
اطلاعات ایمنی و بروشور رسمی
WHO نیز برای پیش‌صلاحیت واکسن‌ها ارزیابی‌های مربوط به کیفیت، ایمنی و اثربخشی را انجام می‌دهد و محصولات پیش‌صلاحیت‌شده به‌صورت مستمر تحت ارزیابی و نظارت قرار می‌گیرند.
پس نمی‌توان صرفاً با گفتن «این یکی چینی است و آن یکی اروپایی» درباره کیفیت آنها نتیجه‌گیری کرد.
# عوارض واکسن آنفلوآنزا چیست؟
بیشتر عوارض واکسن آنفلوآنزا خفیف و کوتاه‌مدت هستند.
برخی افراد ممکن است بعد از تزریق دچار مواردی مانند:
درد محل تزریق
قرمزی یا تورم خفیف احساس خستگی
سردرد*
شدت و نوع عوارض می‌تواند بین افراد متفاوت باشد.
## آیا واکسن آنفلوآنزا باعث آنفلوآنزا می‌شود؟
اما ممکن است بعد از تزریق برای مدت کوتاهی علائمی مانند درد عضلانی، خستگی یا تب خفیف ایجاد شود که با خود بیماری متفاوت است.
همچنین اگر فرد در زمان واکسیناسیون قبلاً به ویروس آلوده شده باشد، واکسن نمی‌تواند بیماری‌ای را که از قبل شروع شده متوقف کند.
# چه کسانی بیشتر به واکسن آنفلوآنزا نیاز دارند؟
زنان باردار کودکان کم‌سن
سالمندان افراد مبتلا به برخی بیماری‌های مزمن
کارکنان حوزه سلامت
این گروه‌ها به دلیل احتمال بیشتر عوارض ناشی از آنفلوآنزا اهمیت ویژه‌ای در برنامه‌های واکسیناسیون دارند. ([سازمان بهداشت جهانی][9])
البته تصمیم درباره تزریق واکسن برای هر فرد، به سن، شرایط جسمی، سابقه واکسیناسیون و توصیه پزشک بستگی دارد.
# واکسن آنفلوآنزا در بارداری
با این حال، زنان باردار باید نوع واکسن و زمان واکسیناسیون را با پزشک یا مرکز بهداشت هماهنگ کنند و از خرید واکسن از منابع نامعتبر خودداری کنند.
# واکسن آنفلوآنزا برای سالمندان
به همین دلیل وزارت بهداشت ایران نیز در برنامه تأمین واکسن سال ۱۴۰۵، سالمندان و گروه‌های پرخطر را در اولویت قرار داده است.
# واکسن آنفلوآنزا برای کودکان
بنابراین والدین نباید تعداد دوز را صرفاً بر اساس سن کودک و بدون بررسی سابقه واکسیناسیون تعیین کنند و بهتر است مطابق دستور پزشک یا برنامه واکسیناسیون اقدام کنند.
# واکسن آنفلوآنزا را از کجا بخریم؟
خرید واکسن از افراد، کانال‌ها یا مراکز غیررسمی می‌تواند خطراتی مانند نامشخص بودن اصالت محصول یا رعایت نشدن زنجیره سرد داشته باشد.
واکسن‌های دارای مجوز باید در شرایط مناسب نگهداری و منتقل شوند. برای نمونه، یکی از واکسن‌های آنفلوآنزای سه‌ظرفیتی چینی موجود در فهرست پیش‌صلاحیت WHO باید در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد و دور از نور نگهداری شود.
# چرا زنجیره سرد واکسن آنفلوآنزا مهم است؟
حتی اگر واکسن کاملاً اصل باشد، نگهداری در دمای نامناسب می‌تواند کیفیت آن را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل بهتر است واکسن از مسیر رسمی تهیه شود و شرایط نگهداری آن تا زمان تزریق رعایت شود.
# آیا واکسن چینی آنفلوآنزا همان واکسن سینوفارم است؟
این یکی از اشتباهات رایج در جست‌وجوهای اینترنتی است.
سینوفارم نام شرکت و مجموعه‌ای شناخته‌شده در حوزه واکسن است، اما «واکسن آنفلوآنزای چینی» یک عنوان کلی است و می‌تواند به محصولات مختلف شرکت‌های چینی اشاره داشته باشد.
بنابراین نباید هر واکسن چینی را سینوفارم نامید.
برای شناسایی دقیق محصول باید نام تجاری و شرکت سازنده روی بسته‌بندی بررسی شود.
# آیا واکسن Hualan همان واکسن چینی واردشده به ایران است؟
WHO در سال ۲۰۱۵ اعلام کرده بود که یک واکسن آنفلوآنزای ساخت Hualan Biological Bacterin Corporation را پیش‌صلاحیت کرده است.
با این حال، برای اینکه بگوییم واکسن خاصی که در سال ۱۴۰۵ در داروخانه ایران عرضه شده دقیقاً محصول Hualan است، باید نام محصول و شرکت سازنده همان محموله از اسناد رسمی یا برچسب محصول تأیید شود.
پس «Hualan» و «واکسن چینی واردشده به ایران» را بدون مدرک نباید معادل یکدیگر دانست.
# آیا واکسن آنفلوآنزای چینی مورد تأیید WHO است؟
WHO در فهرست خود چندین واکسن آنفلوآنزا از کشورهای مختلف را پیش‌صلاحیت کرده است. در مورد چین نیز واکسن آنفلوآنزای Hualan سابقه پیش‌صلاحیت WHO دارد و یک واکسن سه‌ظرفیتی ساخت Changchun Institute of Biological Products نیز در فهرست فعلی WHO قرار دارد.
اما تأیید یک محصول چینی توسط WHO به معنی تأیید تمام واکسن‌های تولیدشده در چین نیست.*
این تفاوت برای تشخیص خبر درست از شایعات اهمیت زیادی دارد.
# آیا واکسن آنفلوآنزا صددرصد جلوی ابتلا را می‌گیرد؟
هیچ واکسن آنفلوآنزا تضمین نمی‌کند که فرد در تمام شرایط به آنفلوآنزا مبتلا نشود.
اثربخشی واکسن به عوامل مختلفی از جمله سویه‌های در گردش، میزان تطابق واکسن با ویروس‌های در گردش، سن و وضعیت سلامت فرد و عوامل دیگر بستگی دارد.
هدف واکسیناسیون، کاهش خطر بیماری و به‌ویژه کاهش خطر عوارض شدید آن است.
# واکسن آنفلوآنزا بهتر است یا خود بیماری؟
آنفلوآنزا می‌تواند برای گروه‌های پرخطر عوارض جدی ایجاد کند و WHO نیز سالمندان، زنان باردار، کودکان کم‌سن و برخی افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای را در معرض خطر بیشتر معرفی می‌کند.
به همین دلیل تصمیم درباره واکسیناسیون باید بر اساس شرایط فردی و توصیه منابع بهداشتی معتبر انجام شود.
# هنگام خرید واکسن آنفلوآنزا به چه نکاتی توجه کنیم؟
1. واکسن از مسیر رسمی تهیه شده باشد.2. بسته‌بندی سالم باشد.3. تاریخ انقضا را بررسی کنید.4. نام شرکت سازنده مشخص باشد.5. شماره سری ساخت روی بسته‌بندی وجود داشته باشد.6. واکسن در شرایط مناسب نگهداری شده باشد.7. محصول مجوزهای لازم را داشته باشد.8. واکسن را از بازار غیررسمی تهیه نکنید.
# جمع‌بندی؛ واکسن آنفلوآنزای چینی بخریم یا نه؟
از طرف دیگر، وجود واکسن‌های آنفلوآنزای ساخت چین در فهرست‌های WHO نشان می‌دهد که *«ساخت چین» به‌تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره کیفیت یک واکسن نیست. در عین حال، نباید فقط بر اساس کشور سازنده درباره یک محصول خاص نتیجه‌گیری کرد.
برای مصرف‌کننده ایرانی، مهم‌ترین موضوع این است که واکسن محصول مشخص، دارای مجوز، از مسیر رسمی و با رعایت زنجیره سرد تهیه شده باشد.
در نهایت، برای انتخاب واکسن و زمان تزریق، به‌خصوص در مورد کودکان، بارداری، سالمندان و افراد دارای بیماری زمینه‌ای، مشورت با پزشک یا مرکز بهداشت اهمیت دارد.
## سوالات متداول درباره واکسن آنفلوآنزا
### قیمت واکسن آنفلوآنزا در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
در گزارش‌های اخیر، قیمت مصرف‌کننده واکسن عرضه‌شده در داروخانه‌ها ابتدا ۲ میلیون و ۱۸۵ هزار تومان و سپس حدود ۱ میلیون و ۷۸۰ هزار تومان اعلام شده است؛ بنابراین قیمت را باید در زمان خرید از داروخانه و منابع رسمی استعلام کرد.
### واکسن آنفلوآنزای چینی در ایران وارد شده است؟
بله. وزارت بهداشت از تأمین واکسن از چین و روسیه خبر داده و گزارش‌های اخیر از ورود و توزیع محموله واکسن چینی در ایران منتشر شده است.
### آیا واکسن آنفلوآنزای چینی معتبر است؟
اعتبار باید برای محصول مشخص بررسی شود. برخی واکسن‌های آنفلوآنزای ساخت چین سابقه پیش‌صلاحیت WHO دارند.
### بهترین زمان تزریق واکسن آنفلوآنزا چه زمانی است؟
بهتر است پیش از افزایش گسترده موارد آنفلوآنزا در فصل مورد نظر تزریق شود، اما زمان دقیق می‌تواند به شرایط فرد و توصیه مراجع بهداشتی بستگی داشته باشد.
### آیا واکسن آنفلوآنزا هر سال لازم است؟
به‌طور معمول واکسیناسیون آنفلوآنزا سالانه انجام می‌شود، زیرا ویروس‌های در گردش تغییر می‌کنند و ترکیب واکسن نیز به‌روزرسانی می‌شود.
### آیا واکسن آنفلوآنزا باعث آنفلوآنزا می‌شود؟
واکسن‌های تزریقی غیرفعال باعث ایجاد خود بیماری آنفلوآنزا نمی‌شوند، هرچند ممکن است عوارض خفیف و کوتاه‌مدتی ایجاد کنند.
### آیا واکسن چینی همان سینوفارم است؟
خیر. «واکسن چینی» عنوانی کلی برای محصولات مختلف است و نباید تمام واکسن‌های ساخت چین را سینوفارم نامید.
### واکسن آنفلوآنزا را از کجا تهیه کنیم؟
تهیه از داروخانه‌ها و شبکه رسمی توزیع، همراه با رعایت زنجیره سرد، نسبت به خرید از منابع غیررسمی اهمیت بیشتری دارد.
