خانه سانتی‌متری؛ آیا با پول کم می‌توان صاحب خانه شد؟
به گزارش مخاطب ۲۴، طرح «خانه‌ریز» که از سوی شهرداری تهران مطرح شده، اکنون وارد مرحله عرضه عمومی شده است. در نخستین پروژه، یک مجتمع مسکونی در بلوار آیت‌الله کاشانی تهران با زیربنای کل ۱۰ هزار و ۲۹۰ مترمربع و زیربنای مفید ۶ هزار و ۴۸۰ مترمربع در نظر گرفته شده است. این پروژه ۹ طبقه و شامل ۵۴ واحد مسکونی است.
خانه‌ریز دقیقاً چیست؟
بر اساس توضیحات مسئولان شهرداری، «خانه‌ریز» با فروش سنتی یک واحد مسکونی تفاوت دارد. در این مدل، یک پروژه مشخص قیمت‌گذاری شده و افراد می‌توانند متناسب با سرمایه خود، مقدار کوچکی از آن را خریداری کنند.
طبق توضیحات ارائه‌شده درباره این طرح، هر «خانه‌ریز» معادل یک‌صدم سانتی‌متر مربع از یک مترمربع در یک پروژه مشخص است؛ بنابراین سرمایه‌گذار می‌تواند به‌جای پرداخت هزینه سنگین برای خرید یک واحد کامل، سرمایه خود را به‌صورت تدریجی وارد پروژه کند.
برای مثال، اگر قیمت هر مترمربع یک پروژه ۱۳۰ میلیون تومان باشد، قیمت هر خانه‌ریز معادل حدود ۱.۳ میلیون تومان خواهد بود. البته قیمت واقعی به پروژه و ارزش‌گذاری همان ملک بستگی دارد.
خرید سانتی‌متری یعنی صاحب یک اتاق می‌شویم؟
خیر. یکی از مهم‌ترین نکات این طرح همین است.
خرید چند سانتی‌متر یا چند خانه‌ریز به معنای آن نیست که فرد یک بخش فیزیکی مشخص از یک آپارتمان، مثلاً یک اتاق یا چند متر از پذیرایی، را در اختیار می‌گیرد. آنچه خریداری می‌شود، امتیاز مربوط به سهم خریداری‌شده از پروژه است.
به همین دلیل، این طرح را نباید با خرید یک آپارتمان آماده یا حتی خرید معمول یک مترمربع از یک واحد مسکونی یکسان دانست.
حداقل سرمایه برای ورود چقدر است؟
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های طرح برای سرمایه‌گذاران خرد، امکان ورود با سرمایه پایین‌تر نسبت به خرید یک واحد کامل است.
در مدل اعلام‌شده، ارزش هر خانه‌ریز به قیمت همان پروژه وابسته است؛ بنابراین هرچه قیمت هر مترمربع پروژه بیشتر باشد، قیمت هر خانه‌ریز نیز افزایش پیدا می‌کند.
در نتیجه، برخلاف تصور اولیه، نمی‌توان یک رقم ثابت برای حداقل سرمایه موردنیاز اعلام کرد و متقاضی باید قیمت روز پروژه موردنظر را بررسی کند.
هدف؛ خانه‌دار شدن یا سرمایه‌گذاری؟
شهرداری تهران این طرح را با هدف فراهم کردن امکان مشارکت سرمایه‌های خرد در پروژه‌های ساختمانی معرفی کرده است. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، افراد می‌توانند با سرمایه‌های کوچک‌تر وارد بازار ساخت‌وساز شوند و با افزایش ارزش پروژه، از رشد سرمایه خود منتفع شوند.
اما از طرف دیگر، خرید چند سانتی‌متر از یک پروژه به‌تنهایی به معنای خانه‌دار شدن نیست. برای رسیدن به یک واحد کامل، سرمایه‌گذار باید در طول زمان سهم بیشتری از پروژه خریداری کند؛ بنابراین می‌توان گفت خانه‌ریز در مرحله نخست بیشتر یک ابزار سرمایه‌گذاری و مشارکت در ساخت است تا راهی برای تصاحب فوری یک خانه.
اولین پروژه خانه‌ریز کجاست؟
نخستین پروژه این طرح در بلوار آیت‌الله کاشانی تهران قرار دارد. این پروژه ۹ طبقه و دارای ۵۴ واحد مسکونی است و عرضه عمومی آن از طریق سکوی مربوط به طرح «خانه‌ریز» آغاز شده است.
این موضوع باعث شده طرح از مرحله وعده و معرفی اولیه عبور کند و وارد مرحله عرضه واقعی شود.
یک ابهام مهم؛ ریسک سرمایه‌گذاری چیست؟
با وجود جذابیت ایده، کارشناسان درباره سازوکار طرح و میزان ریسک آن پرسش‌هایی مطرح کرده‌اند. یکی از موضوعات مهم، تفاوت میان مالکیت واقعی ملک و خرید امتیاز یک پروژه است.
سرمایه‌گذار پیش از ورود باید بداند دقیقاً چه حقی به او تعلق می‌گیرد، شرایط فروش یا انتقال سهم چگونه است، پروژه چه زمانی به پایان می‌رسد و در صورت توقف یا تأخیر در ساخت چه اتفاقی برای سرمایه او خواهد افتاد.
همچنین افزایش قیمت مسکن تضمین نمی‌کند که سرمایه‌گذار در هر شرایطی سود قطعی به دست آورد؛ زیرا بازدهی نهایی به قیمت خرید، پیشرفت پروژه، ارزش نهایی ملک و شرایط بازار بستگی دارد.
آیا خانه‌ریز همان فروش متری مسکن است؟
مسئولان شهرداری تأکید کرده‌اند که «خانه‌ریز» با فروش متری، سهامی شدن ملک یا توکنایز کردن مسکن یکسان نیست و ساختار متفاوتی دارد.
با این حال، شباهت آن با طرح‌های قبلی فروش متری مسکن باعث شده دوباره بحث درباره مزایا و معایب چنین روش‌هایی مطرح شود.
خلاصه آن که طرح خانه‌ریز یک امکان جدید برای ورود سرمایه‌های خرد به بازاراست.
