قانون عفاف و حجاب به جشنواره فیلم کن هم رسید!

مخاطب۲۴- جشنواره فیلم کن امسال با اعمال رسمی ممنوعیت برهنگی در فرش قرمز آغاز خواهد شد؛ تصمیمی کم‌سابقه که به نظر می‌رسد قانونی فراتر از یک تغییر در ظاهر، بلکه پاسخی به فضای پرسش‌برانگیز سال‌های اخیر در سینمای فرانسه و در امتداد هشدار نهاد‌های قانون‌گذار این کشور باشد.
نجابت قرار است سایه بلندی بر جشنواره فیلم کن امسال بیندازد؛ هفتاد و هشتمین دوره این فستیوال سینمایی در حالی سه‌شنبه‌شب آغاز می‌شود که قوانین تازه‌ای درباره فرهنگ پوشش و ایستادگی مقابل برهنگی، بر روی فرش قرمز به اجرا درمی‌آید. در سال‌های اخیر، این گردهمایی پُرستاره بیش از آنکه به‌خاطر فهرست فیلم‌های بلند حاضر در جشنواره خبرساز باشد، به‌خاطر پوشش‌های مهمانان مشهورش موردتوجه قرار گرفته است. به گفته برگزارکنندگان، این قوانین تازه با هدف مهار عادی‌سازی پوشش‌های برهنه و تحریک‌آمیز تدوین شده‌اند؛ لباس‌هایی که بیشتر بدن را به نمایش می‌گذارند تا آن را بپوشانند و ممنوعیت جدید در راستای «حفظ وقار» روی فرش قرمز اعمال می‌شوند. در سندی رسمی که از سوی جشنواره کن منتشر شده، آمده است: به دلیل حفظ وقار و نجابت، برهنگی در فرش قرمز و همچنین هر بخش دیگر از فستیوال ممنوع است.

در ادامه تأکید شده است که «تیم‌های خوش‌آمدگویی جشنواره موظف هستند از ورود کسانی که این قواعد را رعایت نمی‌کنند، بر روی فرش قرمز جلوگیری کنند». این سیاست جدید در چارچوب یک «منشور جشنواره برای مهمانان» منتشر شده که شامل فهرستی از انتظارات درباره رفتار عمومی شرکت‌کنندگان نیز هست. مهمانان در طول این هفته شلوغ باید برای اکران‌های اصلی فیلم‌ها در سالن بزرگ «لوئی لومیر» گرد هم آیند. طبق گزارش‌ها، حال این محل نمادین نیز دارای سیاستی خاص برای پوشش شرکت‌کنندگان است و کت‌وشلوار رسمی و لباس‌های شب بلند نسبت به لباس‌های جنجالی و جلب‌توجه‌کننده در اولویت قرار گرفته‌اند. لباس مشکی ساده کلاسیک، کت‌وشلوار‌های زنانه، بلوز‌های شیک و کفش‌های مجلسی (چه پاشنه‌دار و چه بدون پاشنه) نیز مورد قبول هستند. فرش قرمز کن که به‌صورت زنده از شبکه فرنس تلویژن پخش می‌شود، در سال‌های اخیر بیش از آنکه میزبان بازیگران و فیلم‌سازان باشد، به مقصدی برای مدل‌ها و اینفلوئنسر‌ها تبدیل شده و مُدهای جنجالی به‌شدت در آن افزایش یافته‌اند. در سال ۲۰۲۱، بلا حدید، سوپرمدل آمریکایی، با پیراهن مشکی یقه‌باز در اکران فیلم «سه طبقه» حاضر شد و توجه زیادی جلب کرد. سه سال بعد، او باز هم با انتخاب لباسی جنجالی خبرساز شد؛ این بار، برای تماشای فیلم زندگی‌نامه‌ای «کارآموز» درباره رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ، با لباسی نامناسب روی فرش قرمز حاضر شد و مهمانان را در بُهت فرو برد.
صدور چنین دستورالعمل‌هایی برای حضور در یک جشنواره سینمایی در کشوری اروپایی در نوع خود غافلگیرکننده و خبرساز است؛ اما آنچه به این تصمیم ابعاد جدی‌تری می‌بخشد، شرایطی است که سینمای فرانسه طی سال‌های اخیر با آن مواجه بوده است—و این مقررات را می‌توان واکنشی دیرهنگام به سال‌ها تساهل در برابر فرهنگ جنسی آسیب‌زا در این عرصه دانست. در هفته‌های اخیر، گزارشی از نتایج یک تحقیق پارلمانی در فرانسه منتشر شد که به‌صراحت از فراگیری و پایداری خشونت‌های اخلاقی، جنسیتی و جنسی در حوزه فرهنگ این کشور سخن می‌گفت. این تحقیق به ابتکار سندرین روسو، نماینده حزب سبز، انجام شده و در آن از سوءاستفاده‌های گسترده در صنعت سرگرمی انتقاد شده است. پس از انتشار این گزارش که توصیه‌هایی برای مقابله با چنین بحران‌هایی در بر داشت، مسئولان جشنواره فیلم کن اعلام کردند که با جدیت و عزم کامل به این توصیه‌ها توجه خواهند کرد. ایریس کنوبلوخ، رئیس جشنواره فیلم کن، در نشست خبری معرفی فیلم‌های حاضر، اظهار داشت: مایلم از این فرصت استفاده کنم تا تأکید کنم جشنواره با قاطعیت توصیه‌های کمیسیون تحقیق درباره خشونت در بخش فرهنگی را مدنظر قرار داده است. او ادامه داد: زنان دیگر منتظر جایگاه درخور خود نمی‌مانند، بلکه آن را به دست می‌آورند. ما مفتخریم که صدای آنها را تقویت کنیم و نوری بر استعداد‌هایی بتابانیم که دید ما را نسبت به جهان گسترش می‌دهند.
این سخنان در حالی بیان شد که روسو نیز از جشنواره خواسته بود تا به الگویی برای مقابله با خشونت جنسی، جسمی و روانی در فضای فرهنگی فرانسه بدل شود. او گفته بود: جشنواره فیلم کن باید همان جایی باشد که این تغییر نگرش اتفاق می‌افتد؛ جایی که ما در میان زرق‌وبرق و فرش قرمز، با صدایی بلند اعلام می‌کنیم که همه ما در هر سطحی از این صنعت خواستار تغییر هستیم. جشنواره کن در بحبوحه جنگ جهانی دوم و در واکنش به سلطه فاشیسم بر جشنواره ونیز شکل گرفت و از آن زمان به یکی از مهم‌ترین رویداد‌های هنری جهان بدل شده است. در طول دهه‌ها، کارگردانان بسیاری با حضور در این جشنواره به شهرت جهانی دست یافته‌اند. در دوره امسال نیز چهره‌هایی شناخته‌شده، چون کریستن استوارت با «تاریخچه آب»، اسکارلت جوهانسون با «النور بزرگ» و هریس دیکینسون با «خارپشت»، برای نخستین بار در مقام کارگردان در بخش نوعی نگاه حاضرند. در کنار آنها، فیلم‌سازان نامداری مانند ریچارد لینک‌لیتر با «موج نو»، وس اندرسون با «طرح فنیقی»، یواکیم تری‌یر با «ارزش احساسی»، جولیا دوکورنو با «آلفا» و سرگئی لوزنیتسا با «دو دادستان» در بخش مسابقه حضور دارند. ریاست هیئت داوران جشنواره امسال بر عهده ژولیت بینوش، بازیگر سرشناس فرانسوی است؛ هنرمندی که در سال ۲۰۱۰ با فیلم «کپی برابر اصل» ساخته عباس کیارستمی، جایزه بهترین بازیگر زن این فستیوال را از آن خود کرد. او در کنار چهره‌هایی، چون هالی بری، پایال کاپادیا، آلبا رورواکر، لیلا سلیمانی، دی‌یودو حامادی، هونگ سانگ‌سو، کارلوس ریگاداس و جرمی استرانگ، ترکیب داوران این دوره را تشکیل می‌دهد. هفتاد و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن از ۱۳ تا ۲۴ می ۲۰۲۵ برگزار خواهد شد.