اهدای تخمک قانون مشخصی دارد؟

مخاطب ۲۴- گشت و گذاری در فضای مجازی از دخالت افراد غیرمتخصص بسیار زیادی در حوزه سلامت حکایت دارد. عده‌ای، مشاوره‌های تغذیه‌ای نادرست ارائه می‌کنند؛ عده‌ای دمنوش لاغری و معجون باروری می‌فروشند و تعدادی دیگر داروی افزایش قد!

برخی افراد غیرمتخصص نیز پا را فراتر گذاشته‌اند و اعمال زیبایی را در آرایشگاه‌ها تبلیغ می‌کنند. در آشفته بازار خدمات غیراصولی حوزه سلامت در فضای مجازی، تعدادی از صفحات نیز اقدام به ترغیب بانوان برای اهدای تخمک می‌کنند. در این صفحات اعلام می‌شود که خانم‌ها می‌توانند از طریق اهدای تخمک، درآمد‌های مناسبی کسب کنند.

دلال تخمک: هزینه اهدای تخمک ۱۷ تا ۲۰ میلیون تومان است!

دلال‌هایی که واسطه اهدای تخمک بین اهداکننده و گیرنده تخمک (فرد نابارور) هستند، شرایط داوطلبان اهدای تخمک را داشتن سن زیر ۳۳ سال، متأهل یا مطلقه بودن فرد، سالم بودن، نداشتن مشکلات خونی، داشتن ذخیره تخمدانی کافی، آزمایش عدم اعتیاد و رضایت همسر عنوان می‌کنند.

با یکی از گردانندگان این صفحات که خود را مشاور ناباروری و اهدای تخمک معرفی می‌کند، این فرد می‌گوید که "فرآیند اهدای تخمک که به «تخمک‌کشی» مشهور است تحت نظر پزشک در مرکز درمانی انجام می‌شود و حدود دو هفته زمان می‌برد و سه بار رفت و آمد دارد. "

این دلال اهدای تخمک می‌گوید: "به ازای هربار اهدای تخمک، به فرد اهداکننده ۱۷ تا ۲۰ میلیون تومان پول پرداخت می‌شود! البته این موضوع به شرایط و وضعیت جسمانی فرد اهداکننده نیز بستگی دارد؛ برای مثال اگر زنی که داوطلب اهدای تخمک است، زیبا و قدبلند باشد، ممکن است این قیمت‌ها بالاتر بروند، زیرا روی ژن‌های جنینی که قرار است از این روش متولد شود، تأثیر خواهد گذاشت! "

گردانندگان این صفحات برای ترغیب زنان به اهدای تخمک به این روش و کسب درآمد از طریق واسطه‌گری، تلاش دارند تا اهدای تخمک را یک عمل بدون عارضه و عادی جلوه دهند و با نوشتن جمله "با اهدای تخمک‌هایی که هر ماه از طریق عادت ماهانه از دست می‌دهید به خانم‌هایی که بچه‌دار نمی‌شوند کمک کنید! " سعی در ترغیب زنان به انجام این عمل دارند تا از این طریق، پول خوبی به جیب بزنند.

اهدای تخمک با چه هدفی انجام می‌شود؟

عوامل بسیار زیادی در بارور شدن زوجین تأثیر گذارند؛ یکی از این عوامل، تخمک‌گذاری است؛ در مواردی که به علت نارسایی تخمدان یا مشکلات دیگر نظیر جراحی تخمدان‌ها، یک زن دچار کمبود تخمک است از روش اهدای تخمک برای باروری استفاده می‌شود؛ در این روش، از یک زن دیگر تخمک گرفته می‌شود و در شرایط آزمایشگاهی با اسپرم همسرِ زنِ نابارور تلقیح می‌شود و جنین حاصل شده، برای طی کردن دوران حاملگی به رحم زن نابارور، منتقل می‌شود.
چالش‌های حقوقی و اخلاقی اهدای تخمک

این عمل در بسیاری از مراکز درمان ناباروری با طی کردن روند قانونی و بدون واسطه‌گری دلال‌ها، انجام می‌شود، اما چالش‌های حقوقی، فقهی، اخلاقی و پزشکی بسیار زیادی دارد؛ برای مثال احتمال ایجاد مشکلاتی مانند اطلاع نداشتن فرزندان از والدین ژنتیکی خود وجود دارد همچنین وجود مشوق مالی می‌تواند منجر به عدم رضایت آگاهانه و آزادانه اهداکننده شود.

از سوی دیگر تبلیغات انجام شده برای فروش تخمک که برای تبلیغ‌کننده نیز منافع مادی در بر دارد، سبب جذب افراد به عملی می‌شود که ممکن است اطلاعاتی از آن نداشته باشند.

اهدای تخمک قانون مشخصی ندارد!

اهدای تخمک جنبه‌ها و چالش‌های حقوقی و قانونی زیادی نیز دارد؛ تنها قانون مصوب شده در زمینه این‌گونه روش‌های درمان ناباروری، قانونی تحت عنوان «قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور» مصوب سال ۱۳۸۳ است و به نظر میرسد سایر روش‌های درمان ناباروری از جمله اهدای تخمک با اتکا به فتاوی مراجع تقلید و تأیید مقام قضایی انجام می‌شود.

اهدای تخمک در مراکز جدید ناباروری ممنوع شد

برای پیگیری این مسئله، گفت‌وگویی با سعید کریمی؛ معاون درمان وزارت بهداشت داشتیم که وی به تسنیم گفت: در شرایطی که قانون شفافیت ندارد، مشکلات زیادی ممکن است برای اهداکننده و گیرنده تخمک ایجاد شود به همین منظور تدوین لایحه‌ای برای اهدای تخمک را در دستور کار قرار داده‌ایم تا در آن به مسائل حقوقی و پزشکی اهدای تخمک پرداخته شود.

وی افزود: اهدای جنین بیش از ۲۰ سال است که تصویب شده است، اما هنوز قانونی برای اهدای تخمک وجود ندارد! به همین منظور نیز لایحه اهدای تخمک آماده شده، اما بحث‌های حقوقی دارد و باید به مجلس ارسال شود تا بتواند تبدیل به قانون شود.

معاون درمان وزارت بهداشت با اشاره به مشکلات حقوقی اهدای تخمک متذکر شد: تخمک اهدایی نسب ایجاد می‌کند و ممکن است بحث‌هایی مانند ارث و ... را نیز به وجود بیاورد؛ البته این مسائل در اختیار وزارت بهداشت نیست و بخش پزشکی و تکنیکی آن مربوط به این وزارتخانه است که در این زمینه، مسئله‌ای وجود ندارد و بحث‌های حقوقی این عمل مورد بحث است؛ البته این عمل به هرحال نیازی است که در جامعه وجود دارد.

کریمی یادآور شد: در پروانه‌های جدیدی که به مراکز درمان ناباروری ارائه می‌شود، موضوع اهدای تخمک فعلاً ممنوع شده تا تکلیف لایحه اهدای تخمک مشخص شود.