حل مشکل غایبان کهنسال، نه افزایش جمعیت
بر اساس اعلام رسمی سازمان وظیفه عمومی فراجا، معافیت سربازی برای پدران دارای سه فرزند با شرط ۴۰ سال سن؛ و چهار فرزند و بیشتر (بدون شرط سنی) صرفاً تا پایان سال ۱۴۰۴ اعتبار داشته و پس از آن متوقف خواهد شد
تصمیمی که از اساس چندان درست به نظر نمی آمد و تاثیری هم در افزایش جمعیت نداشت، حالا این بار خیلی سریع در آستانه لغو شدن است. به نظر می رسد در هر دو موردتصویب و لغو، خطاهای محاسباتی شکل گرفته است.
هرچند رئیس کمیسیون جوانی جمعیت درباره احتمال تمدید طرح سخن گفته اما ، با فرض قطعی بودن این تصمیم، ایرادات این «لغو» یا «توقف» را میتوان در چند محور اصلی دستهبندی کرد:
مشوقی که پس از عمل مجازات میکند!
قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت با هدف «تشویق به فرزندآوری» تصویب شد. اما توقف ناگهانی این معافیت، دقیقاً گروهی را هدف قرار میدهد که بر اساس وعده قانونی اقدام به فرزندآوری کردهاند. بررسی نظرات عمومی در رسانهها نشان میدهد شماری از مشمولان بالای ۴۰ سال که برای رسیدن به شرط سنی و بهرهمندی از معافیت، صاحب فرزند سوم شدهاند، اکنون با تولد فرزندشان در سال ۱۴۰۵ عملاً از دریافت معافیت محروم میمانند . این یعنی:
- سیاستگذار به وعده خود عمل نمیکند.
- فرزندآوری نه تشویق، که تنبیه میشود.
- اعتماد حداقلی به قوانین تشویقی جمعیت از بین میرود.
به راستی برای پدر فرزندی که مبتنی براین تصمیم و این معافیت، اما در سال آینده به دنیا می آید، چه باید کرد؟
ناپایداری و بیثباتی در تصمیمگیری
سیاستهای جمعیتی ذاتاً نیازمند افق زمانی ۱۰ تا ۲۰ ساله هستند. قانونی که قرار است رفتار جمعیتی را تغییر دهد، باید پایدار و قابل اتکا باشد. اما این معافیت که در سال ۱۴۰۳ ابلاغ شد، عملاً کمتر از دو سال فرصت اجرا دارد . کاربران در واکنش به این تصمیم پرسیدهاند: «طرح معافیت سه فرزندی برای حمایت از فرزندآوری و حل مشکل غایبین است، پس چرا فرصتش محدود است؟ یعنی طرف باید در کوتاه ترین مدت برای فرزندآوری بیندیشد و تبعات بعدی اش را هم نیندیشد.
این بیثباتی پیام روشنی دارد: حتی اگر قانونی تصویب شود، معلوم نیست دو سال بعد برقرار باشد. پس خانوادهها برای افزایش فرزند ریسک نمیکنند. ضمن این که به قوانین هم بی اعتماد خواهند بود.
پاداش به غیبتکننده، محرومیت برای قانونمدار
بررسی دقیق قوانین موجود نشان میدهد «نداشتن غیبت» شرط اصلی بهرهمندی از بسیاری از تسهیلات سربازی است. برای مثال، معافیت دوفرزندی (۳۵ سال سن) صرفاً به مشمولان «فاقد غیبت» تعلق میگیرد . اما در معافیت سهفرزندی، مشمولان غایب و غیرغایب تفاوتی ندارند .
نتیجه توقف این قانون:
- فرد قانونمدار که ۳ فرزند دارد اما غیبت ندارد، از این به بعد محروم میشود.
- فردی که سالها غایب بوده اما ۴ فرزند دارد، تا پایان ۱۴۰۴ فرصت استفاده دارد.
- این یعنی تبعیض علیه شهروندان قانونمدار و هنجارمند.
شرطهایی که در عمل مانعاند
بر اساس بخشنامه موجود، یکی از شروط اصلی دریافت این معافیت، گذراندن دوره مقدماتی و تکمیلی بسیج (دوره ۴۵ روزه) است . مشکل اینجاست که این دورهها به صورت سراسری و طبق فراخوان برگزار میشود (ممکن است سالی دو بار برگزار شود). مشمولان در حین خدمت اگر در زمان برگزاری دوره نباشند، تا ۶ ماه بعد باید منتظر بمانند .با اعلام توقف قانون در پایان ۱۴۰۴، عملاً بسیاری از مشمولان به دلیل صف انتظار این دورهها، به مهلت قانونی نمیرسند.
اینجا یک شکاف ساختاری میان «مهلت قانونی» و «زمانبندی اجرایی» وجود دارد که قربانیانش مشمولانی هستند که هم شرایط سنی و هم شرایط فرزند را دارند، اما به دلیل فرآیندهای اداری معطل میمانند.
حل مشکل غایبان کهنسال، نه افزایش جمعیت
واکنشهای عمومی به این تصمیم یک پرسش کلیدی را مطرح کردهاند: «آیا به هدف اصلی این طرح که فرزندآوری بود رسیدید؟! یا مشکل غایبین سن بالا حل شد؟!».
شواهد نشان میدهد:
- تعداد واقعی مشمولان واجد شرایط این معافیت بسیار محدود است (برآورد غیررسمی: چند صد تا چند هزار نفر).
- این معافیت عمدتاً پرونده غایبان بالای ۴۰ سال را تخلیه میکند.
توقف این معافیت، فارغ از بحث تمدید یا عدم تمدید، یک اشتباه محسوب می شود. قانونی که قرار بود «تشویق به فرزندآوری» باشد، در عمل به «مهلت محدود برای تعیین تکلیف غایبان قدیمی» تبدیل شد و حالا با پایان مهلت، پروندهاش بسته میشود.
نیاز واقعی
آنچه ایران امروز برای افزایش نرخ باروری نیاز دارد، معافیت سربازی برای پدران ۴۰ ساله نیست. نیاز واقعی عبارت است از:
ثبات و تداوم قوانین تشویقی
هدفگیری گروه سنی ۲۰-۳۵ سال (پنجره طلایی جمعیت). شرط ۴۰ سال برای سه فرزند، تمرکز را روی پدران میانسال. این افراد حداکثر ۱ فرزند دیگر (با ریسک بالای سلامتی مادر بالای ۴۰ سال) میآورند؛ تأثیر بر آمار تولد سالانه ناچیز است . هم تعداد مشمولین چنین طرحی روی افزایش جمعیت تاثیر نمی گذارد و هم دوام نیاوردن آن، تاثیری روی انگیزه گرفتن افراد دیگر نخواهد داشت.
مشوقهای اقتصادی واقعی (مسکن، اشتغال، کاهش هزینههای کودک) و تدارک یک زندگی امن و بی دردسر برای امروزی ها تا خود بخود انگیزه افزایش جمعیت ایجاد شود.تا این اصلاحات انجام نشود، هر قانون جمعیتی دیگر نیز سرنوشتی جز «تصویب، تبلیغ، توقف و فراموشی» نخواهد داشت.
به راستی تصمیم اولیه در معافیت این گروه چه تاثیراتی داشته است و آمارهای مربوطه چه می گویند؟ در ضمن لغو آن، آیا با مطالعات لازم و دقیق بوده است؟
خبرهای مرتبط
0
لینک کپی شد
آخرین اخبار
پربازدید ها
رشد ۱۵۳ هزار واحدی شاخص بورس در معاملات امروز 
شاخص بورس در معاملات روز یکشنبه به روند صعودی خود ادامه داد و رکورد جدیدی را ثبت کرد.
سود کدام محصول ایران خودرو بیشتر است
طرح تازه فروش ایرانخودرو از ۱۸ شهریور آغاز شده و هشت محصول این شرکت بدون نیاز به مسدودسازی وجه بانکی عرضه شدهاند. بررسی اختلاف قیمت کارخانه و بازار نشان میدهد بیشترین سود خرید در این دوره به دناپلاس توربو اتوماتیک آپشنال میرسد که برای خریداران بازدهی قابلتوجه ۳۲ درصدی دارد.
نامزدهای توپ طلای ۲۰۲۶ چه کسانی هستند!
رکنا ورزشی: فهرست نامزدهای جوایز توپ طلای ۲۰۲۶ اعلام شد و تاکنون اسامی نامزدهای هشت بخش از جمله بهترین استعداد جوان، بهترین دروازهبان، بهترین مربی و بهترین باشگاه در بخش مردان و زنان معرفی شده است. مراسم توپ طلای امسال ۲۶ اکتبر در لندن برگزار میشود.
واکنش هواداران به ماجرای خداداد و عالیشاه!
هواداران پرسپولیس در ورزشگاه شهدای شهر قدس، بار دیگر نشان دادند که ۱۳ سال دلبستگی به کاپیتانی، چون عالیشاه، با هیچ جدایی فراموش نمیشود.
خودرو ملی ایران؛ از سمند تا ریرا حقیقتی که پنهان مانده
صنعت خودرو ایران از پیکان تا پلتفرمهای IKP مسیر پرچالش و پرادعا داشته است. این گزارش با نگاهی بیرحمانه، تمام خودرو ملی از سمند تا ریرا را با رقبای جهانی مقایسه و واقعیت فنی آنها را آشکار میکند.
۷ هزار کشته بر اثر گرما در فرانسه!
وزیر بهداشت فرانسه از مرگ حدود ۷ هزار نفر در این کشور در اثر موج گرمای کم سابقه خبر داد.
عصبانیت آرژانتینیها از خداحافظی مسی!
خبر غیرمنتظرهای که هیچیک از هواداران آلبیسلسته تمایلی به شنیدنش نداشتند، روز دوشنبه ۳۱ آگوست رنگ واقعیت به خود گرفت.
برگزیده
پزشکیان در هند!
رئیس جمهور به منظور شرکت در هجدهمین اجلاس سران کشورهای عضو بریکس، دقایقی پیش با استقبال شانتانو تاکور وزیر مشاور در امور بنادر و کشتیرانی هند وارد شهر دهلی نو محل برگزاری این اجلاس شد
انگلیس حلقه تحریمها علیه روسیه را تنگتر کرد
دولت انگلیس در ادامه تشدید فشارها علیه مسکو، بسته تازهای از محدودیتها و تدابیر نظارتی را با هدف مقابله با آنچه مسیرهای غیرمستقیم تجارت با روسیه خواند، اعلام کرد.
رونمایی از تازهترین سامانه دفاع هوایی ایران؛ آرش کمانگیر!
ایران اعلام کرد اوایل این هفته از یک سامانه دفاع هوایی جدید برای سرنگونی پهپاد آمریکایی MQ-۹ Reaper نزدیک تنگه هرمز استفاده کرده، حادثهای که نشان میدهد تهران با وجود ماهها حمله به سایتهای نظامی خود، همچنان توان دفع حملات آمریکا و اسرائیل را دارد.