با ادامه قطع اینترنت، مردم را به آغوش ماهواره‌ها می‌فرستیم

با تداوم سناریوی قطع اینترنت و انسداد طولانی‌مدت مسیرهای ارتباطی، یکی از اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس هشدار داد که رسانه ملی توان پر کردن خلأ عظیم فضای مجازی را ندارد و این وضعیت تنها به تغییر زمین بازی به نفع شبکه‌های ماهواره‌ای منجر می‌شود.

در عصر دهکده جهانی، مدیریت افکار عمومی با ابزارهای سنتی امکان‌پذیر نیست. زمانی که شریان‌های اصلی تبادل اطلاعات در داخل کشور مسدود می‌شوند، جامعه برای تأمین نیازهای خبری و تحلیلی خود به سمت جایگزین‌هایی می‌رود که از دایره نظارت داخلی خارج هستند. این واقعیت تلخ، اکنون صدای بهارستان‌نشینان را هم درآورده است؛ جایی که نگرانی‌ها از بابت از دست رفتن “مرجعیت رسانه‌ای” و سپردن ناخواسته مخاطبان به رسانه‌های آن‌سوی آبی، به اوج خود رسیده است.

باختن قافیه به رقبای خارجی

علی جعفری آذر، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، در تحلیلی صریح از پیامدهای امنیتی و فرهنگی وضعیت موجود، بر این نکته انگشت گذاشته که صداوسیما با وجود تمام ظرفیت‌هایش، نمی‌تواند جایگزین پلتفرم‌های تعاملی و بی‌مرز اینترنتی شود. استدلال او این است که اگر سیاست قطع اینترنت به عنوان یک راهکار بلندمدت ادامه یابد، ناخودآگاه مرجعیت خبری از دست رسانه‌های داخلی خارج شده و به دامان شبکه‌های ماهواره‌ای می‌افتد؛ اتفاقی که به گفته او، «اصلاً به صلاح کشور نیست».

این دیدگاه نشان می‌دهد که حتی در لایه‌های تصمیم‌گیری نیز این درک وجود دارد که خلأ اطلاع‌رسانی در فضای دیجیتال، فوراً توسط جریان‌های رقیب پر می‌شود. مردمی که نتوانند اخبار را از منابع آنلاین داخلی دریافت کنند، به سراغ گزینه‌هایی می‌روند که کنترل آن‌ها عملاً غیرممکن است.

فلج شدن اقتصاد دیجیتال و زندگی روزمره

فراتر از بحث رسانه، این نماینده مجلس به جنبه‌های اقتصادی و معیشتی ماجرا نیز پرداخته است. اختلالات اخیر نشان داد که اینترنت دیگر فقط ابزار سرگرمی نیست؛ بلکه زیرساخت حیاتی شهرهای مدرن است. از تاکسی‌های اینترنتی گرفته تا تراکنش‌های بانکی و خریدهای روزمره، همگی به این شبکه وابسته‌اند.

جعفری آذر تأکید می‌کند که مسئولان اجرایی و شورای عالی فضای مجازی باید پاسخگو باشند و اگر قرار است این وضعیت تکرار شود، “پلن بی” (Plan B) خود را ارائه دهند. نمی‌توان بدون ارائه جایگزین فنی و تنها با یک دکمه خاموش، انتظار داشت که کسب‌وکارها و زندگی مردم دچار فروپاشی نشود.

قانونمندی؛ راهکاری برای جلوگیری از خاموشی مطلق؟

بخش دیگری از سخنان این نماینده به موضوع بحث‌برانگیز «قانونمند کردن فضای مجازی» اختصاص داشت. او با مقایسه شرایط جنگی در فضای فیزیکی و مجازی، استدلال می‌کند که اگر فضای سایبری دارای چارچوب‌های قانونی مشخص و زیرساخت‌های بومی قوی باشد، در شرایط بحرانی نیازی به قطع اینترنت نخواهد بود؛ همان‌طور که تلویزیون در زمان جنگ به کار خود ادامه می‌دهد.

البته این نگاه منتقدانی هم دارد که نگرانند کلیدواژه “قانونمندی” اسم رمزی برای محدودیت‌های بیشتر باشد، اما جعفری آذر معتقد است هدف باید پاسخگویی و تداوم سرویس‌دهی امن باشد، نه مسدودسازی که عملاً پاک کردن صورت‌مسئله است.