به گزارش مخاطب۲۴، سینمای مستند نوعی سینماست که تلاش می کند واقعیت های زندگی و جامعه را همان طور که هستند نشان دهد و به همین دلیل نقش مهمی در آگاهی مردم دارد . وقتی مردم یک مستند می بینند با موضوعاتی روبه رو می شوند که شاید در زندگی روزمره یا رسانه های رسمی کمتر دیده باشند این موضوعات می تواند مشکلات اجتماعی مثل فقر و نابرابری باشد یا مسائل جهانی مثل بحران محیط زیست ، معضل کمبود منابع انرژی و بروز جنگ ها .

سینمای مستند چه می‌گوید؟

مستندها با تصویر و روایت ساده و مستقیم باعث می شوند مخاطب نه فقط اطلاعات تازه بگیرد بلکه احساس کند باید درباره آن فکر کند و حتی واکنش نشان دهد به همین دلیل مستندها می توانند افکار عمومی را تغییر دهند و جامعه را به سمت گفت وگو و اصلاح حرکت دهند. مستندها چند کار اصلی انجام می دهند: اول واقعیت های پنهان را آشکار می کنند ، دوم موضوعات پیچیده را ساده و قابل فهم می سازند، سوم احساس همدلی و مسئولیت ایجاد می کنند و چهارم زمینه گفت وگو و نقد اجتماعی را فراهم می کنند . وقتی یک مستند درباره زندگی یک فرد ساخته می شود مخاطب راحت تر با او همدلی می کند و مشکل او را مشکل خودش می بیند همین همدلی می تواند به تغییر نگرش و رفتار منجر شود . البته مستندها همیشه بی طرف نیستند چون انتخاب سوژه و زاویه دید کارگردان ، خودش نوعی موضع گیری است . اگر مستند فقط در خدمت تبلیغ یا یک ایدئولوژی باشد از نقش آگاهی بخش دور می شود و به ابزار جهت دهی افکار تبدیل می گردد . بنابراین ارزش واقعی مستند به میزان صداقت و استقلال آن بستگی دارد اگر مستند مستقل باشد می تواند مقاومت فرهنگی ایجاد کند و روایت های فراموش شده را به سطح بیاورد . در جهانی که رسانه های رسمی حقیقت را فیلتر می کنند ، مستندها یادآوری می کنند که حقیقت همیشه در معرض حذف و تحریف است و همین یادآوری خودش یک کنش سیاسی است .

سینمای مستند علاوه بر این فرصت ها با چالش هایی هم روبه روست همچون کمبود منابع مالی ، سانسور و رقابت با رسانه های سرگرم کننده . اما در مقابل فرصت های زیادی هم دارد مثل گسترش پلتفرم های دیجیتال و علاقه نسل جوان . به روایت های واقعی این فرصت ها باعث می شوند مستندها بیشتر دیده شوند و اثرگذاری بیشتری داشته باشند . در نهایت می توان بیان داشت سینمای مستند نه فقط یک ژانر هنری بلکه میدان نبردی برای حقیقت و آگاهی است . هر مستند می تواند افکار عمومی را به لرزه درآورد و جامعه را به بازاندیشی و کنشگری دعوت کند این قدرت از صداقت و جسارت در بازنمایی واقعیت سرچشمه می گیرد و اگر با شفافیت اخلاقی و سواد رسانه ای مخاطب همراه شود می تواند به تغییر پایدار اجتماعی منجر شود.

سینمای تجربی چیست؟

سینمای تجربی همچون روش های تجربی علوم می‌یاشد، آزمایشی و در حال کند و کاو و پژوهش عملی است، سنجش درست و غلط در آن وجود ندارد و واکنش ذوقی و یا آنچه جذبه در هنر نامیده می‌شود بر نقد و برساخت‌های پرداخت شده مقدم است، شکل روایت را به هم می‌زند، یعنی قصه را تکه تکه می‌کند یا به یک خواب و رویا گونگی آن را تبدیل می‌کند، تدوین آن در جهت همیشگی نیست و ممکن است برای بیان مسئله از تدوین بهره ببرد که معیار نیست مثل بازی با تصویر وصدا ، مونتاژ های غیر عادی، کند و تند کردن ، تکرار، قاب های عجیب و حذف صدا، دیالوگ و حتی مسائلی که آن را دایجسیس یا درون روایت می‌نامیم مثل اشخاصی که حضور دارند یا صداهای موجودی که مادگی آنها در قاب وجود دارد مثل یک تلویزیون را هم در روش‌های خاصی حذف می‌کنند و به اشکال و فرم های تصویری خاص پناه می‌برند و در واقع آنجا معنا از سطح محتوا گذر می‌کند و یک برخورد فرمالیستی را حفظ می‌کند و اگر تخصصی‌تر بیان کنیم نان_دایجسیس یا آنچه درون فیلم‌ها نیستند اما ما می‌بینیم و می‌شنویم.

• ارزش های سینمای تجربی را می‌توان در توسعه دادن زبان سینمایی دانست چرا که در انواع ادبی ما می‌فهمیم که هنر آینده از دل اکنونی می‌آید که به آن هنر فعلی به شکل و شمایلی دیگر پرداخت شده اما هنوز زمان جوانی و شکوفایی‌اش نرسیده یا به قول شکلوفسکی و فرمالیست‌ها که می‌گویند ادبیات نیاز به بربریت تازه دارد، بسیاری از آنچه بعد ‌ها وارد جریان اصلی و بدنه سینما شده‌اند اول در سینمای تجربی امتحان شده است؛ مثل آزادی از داستان زدگی، ضد پیرنگ، تغییر ریتم زمان، کیفیت حرکت، رنگ و نور و فرم تکرار و تغییر همه در ساخت تجربه حسی و ذهنی متفاوت و ایجاد بنیان جدید و مرزبندی های مستقل اثرگذار است.