حذف ضمانت شخصی از تسهیلات کسب‌وکار‌های خانگی
مخاطب۲۴- در شرایطی که نرخ بیکاری در بسیاری از مناطق کشور روندی صعودی دارد، مشاغل خانگی به عنوان یکی از موثرترین راهکار‌های اشتغالزایی و توسعه اقتصاد خانواده‌ها مطرح شده‌اند. با این حال، نبود حمایت‌های هدفمند، ضعف زیرساخت‌ها و کمبود دسترسی به بازار فروش، مهمترین چالش‌های پیش‌روی فعالان این حوزه است.
سهم مشاغل خانگی از بازار کار، با توجه به گزارش‌های مختلف، بین ۱۰ تا ۱۵ درصد تخمین زده شده است. برخی گزارش‌ها سهم مشاغل غیررسمی را، که شامل مشاغل خانگی هم می‌شود، تا ۵۷ درصد نیز اعلام کرده‌اند. این مشاغل نقش مهمی در اقتصاد دارند و به عنوان یک منبع مهم اشتغال به شمار می‌آیند.
بر اساس آمار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مشاغل خانگی بیش از ۱۰ درصد سهم اشتغال غیررسمی کشور را به خود اختصاص داده‌اند. این مشاغل که عمدتاً توسط زنان، سالمندان، و اقشار آسیب‌پذیر در مناطق شهری و روستایی اداره می‌شوند، توانسته‌اند در کاهش فقر، مهاجرت و توانمندسازی اقتصادی نقش مؤثری ایفا کنند.
بیشتر بخوانید
چالش‌های اصلی مشاغل خانگی
از مهمترین مشکلات فعالان این حوزه می‌توان به عدم دسترسی به تسهیلات بانکی مناسب، نبود بیمه‌های حمایتی، کمبود آموزش‌های تخصصی، نبود برند‌سازی و فروش مستمر محصولات اشاره کرد. همچنین فقدان شبکه‌های توزیع و فروش مناسب باعث شده بسیاری از محصولات تولیدی در خانه، بدون دست‌یابی به بازار مصرف، انبار شوند یا با قیمت پایین به فروش برسند.
خانم ناصری، یکی از تولیدکنندگان صنایع دستی در کرمانشاه می‌گوید: «برای دریافت وام باید ضامن کارمند داشته باشم. بیمه ندارم و محصولاتم را فقط در نمایشگاه‌های فصلی می‌فروشم. اگر حمایت واقعی بود، می‌توانستم دو نفر دیگر را هم مشغول به کار کنم.»
پرداخت تسهیلات مشاغل خانگی تا تیرماه ۱۴۰۴
سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار اخیراً در گفت‌وگویی تلویزیونی از پرداخت تسهیلات مشاغل خانگی به پرونده‌های تشکیل شده تا تیر ماه امسال خبر داد و گفت:یکی از دغدغه‌های جدی ما بحث تسهیلات خرد و خانگی بود که در سال ۱۴۰۳ مصوب شده و پرونده‌ها تشکیل شده بود. تعداد زیادی از هموطنان تشکیل پرونده داده بودند، ولی متاسفانه به زمان لازم برای انتهای سال ۱۴۰۳ نرسید. خوشبختانه در مصوبه شورای عالی اشتغال این موضوع قید شد و با همکاری خوب بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و سازمان برنامه و بودجه روز چهارشنبه بانک مرکزی آن را ابلاغ کرد.
وی توضیح داد: بر این اساس پرونده‌هایی که تاکنون تشکیل شده ولی منجر به پرداخت نشده‌اند حداکثر تا تیرماه سال جاری امکان پرداخت خواهند داشت.
معاون اشتغال وزیر کار:پرونده‌های متقاضیان وام مشاغل خانگی که تاکنون تشکیل شده ولی منجر به پرداخت نشده است، حداکثر تا تیرماه سال جاری امکان پرداخت خواهند داشت. حسن بزرگ کار این است که بدون بروکراسی اداری، کسانی که در حوزه مشاغل خانگی و خرد می‌خواستند از تسهیلات تکلیفی بانک‌ها استفاده کنند این تسهیلات را دریافت خواهند کرد و این خبر خوبی برای متقاضیان وام مشاغل خانگی است که پرونده‌ها به بانک ارجاع و روند پرداخت شروع می‌شود.
حسینی در عین حال به مبلغ وام مشاغل خانگی و سقف آن اشاره کرد و گفت: معمولا برای مشاغل خرد و خانگی طبق مصوبه‌های قبل تا سقف ۱۵۰ میلیون تومان به افراد مستقل و بر اساس طرحی که می‌دهند، پرداخت می‌کنیم و تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان برای رسته‌های خاصی که مشخص شده طبق تفاهمی که دستگاه‌ها با بانک مرکزی دارند، اختصاص می‌دهیم.
معاون اشتغال وزارت کار تصریح کرد: یک بخش هم تحت عنوان پشتیبان داریم که تا سقف ۴ میلیارد تومان امکان پرداخت با نرخ ۴ درصد را داشته و فرایند خاص خودش را دارد به این نحو که کسانی که می‌خواهند از این تسهیلات استفاده کنند می‌توانند به سایت وزارت اقتصاد بخش مشاغل خانگی مراجعه کنند و به عنوان نیروی پشتیبان احراز شوند. اگر بتوانند زنجیره‌ای از کسب و کار‌ها را با خود همراه داشته باشند تا سقف ۴ میلیارد تومان از این تسهیلات برخوردار می‌شوند.
در سال‌های گذشته وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تلاش کرده تا با اتصال مشاغل خانگی به بازار کار در جهت احیای مشاغل خانگی و توسعه کسب و کار‌های خرد و خانگی اقدام کند. هر چند که مشاغل خانگی همواره به عنوان یک شغل کوچک مظلوم واقع شده، اما باید با هم افزایی و همراهی و مشارکت جمعی در جهت احیای مشاغل خانگی اقدام کرد.
معاون اشتغال وزارت کار با اشاره به اینکه سال پرکاری برای مشاغل خانگی خواهد بود گفت: امسال در نظر داریم با برگزاری نمایشگاه‌های متعدد مشاغل خانگی و توسعه دسترسی به سکو‌های عرضه برخط محصولات، ظرفیت فروش را افزایش دهیم.
حسینی با اشاره به نخستین رویداد ملی مشاغل خانگی با هدف اتصال به بازار افزود: این رویداد ملی که همزمان با روز مشاغل خانگی (۲۲ اردیبهشت‌ماه) برگزار می‌شود، منجر به اتصال زنجیره تأمین فعالان مشاغل خانگی و پشتیبانان به پژوهشگران و سیاست‌گذاران دولتی و ایجاد زنجیره ارزش افزوده برای اقتصاد ملی و تقویت سطح رفاه اجتماعی خواهد شد. این رویداد ملی با مشارکت سیاست‌گذاران و نمایندگان فعال این حوزه برگزار می‌شود.
ضمانت شخصی از تسهیلات کسب‌وکار‌های خانگی حذف شد
پیش از این نیز احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از افزایش ۴۰ درصدی تسهیلات مشاغل خانگی در سال جاری خبر داده و گفته بود: سال گذشته تنها ۵۰ درصد تسهیلات مشاغل خانگی اجرایی شد، ولی امسال تلاش می‌کنیم حداقل نسبت به سال گذشته تسهیلات مشاغل خانگی و مشاغل خرد رشد یابد.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از حذف ضمانت شخصی برای دریافت تسهیلات کسب‌وکار‌های خانگی خبر داد و گفت: با معرفی نهاد‌های حمایتی به بانک‌ها، فرایند دریافت وام برای مشاغل خانگی تسهیل می‌شود.
میدری در آخرین اظهارات خود از تغییر شیوه حمایت از مشاغل خانگی خبر داد و گفت: در شورای عالی اشتغال مصوب شد که به جای معرفی فردی متقاضیان به بانک‌ها، نهاد‌هایی مانند کمیته امداد و بهزیستی متقاضیان را به صورت گروهی معرفی کنند و ضمانت آنها را بر عهده بگیرند. این روش دریافت تسهیلات را آسان می‌کند.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که ایجاد سامانه‌های هوشمند فروش، اعطای وام‌های کم‌بهره، آموزش بازاریابی دیجیتال، بیمه اجتماعی و تشکیل تعاونی‌های مشاغل خانگی می‌تواند این بخش را از حالت سنتی خارج کرده و به یک محور مهم در اشتغال پایدار تبدیل کند.
در همین راستا، برخی استان‌ها اقدام به راه‌اندازی بازارچه‌های دائمی مشاغل خانگی و آموزش آنلاین برای ارتقاء مهارت‌ها کرده‌اند، اما این اقدامات هنوز فراگیر و نظام‌مند نشده است.
مشاغل خانگی نه‌تنها راهی مؤثر برای کاهش بیکاری و توانمندسازی اقتصادی هستند، بلکه می‌توانند به رونق تولید داخلی و کارآفرینی محلی نیز کمک کنند. حمایت عملی و برنامه‌ریزی‌شده از این بخش، یک سرمایه‌گذاری کم‌هزینه و پربازده برای اقتصاد کشور محسوب می‌شود.
