راه‌های انتقال پشه آئدس

مخاطب۲۴- فرشید رضایی، در حاشیه برگزاری اولین کارگاه آموزش کشوری مدیریت واپایش آئدس مهاجم و بیماری‌های قابل انتقال با آن که از روز گذشته ۲۶ آبان ماه آغاز شده و به مدت دو روز در ستاد وزارت بهداشت ادامه خواهد داشت، گفت: این کارگاه آموزشی برای نخستین بار با همکاری مرکز سلامت محیط و کار و اداره کل مدیریت بیماری‌های واگیر و با هدف واپایش پشه آئدس و بیماری منتقله از آن برگزار می‌شود.

وی افزود: برخی اقدامات برای جلوگیری از انتشار پشه آئدس مستقیماً توسط دانشگاه‌های علوم پزشکی انجام می‌شود و در این کارگاه ۳۰ دانشگاه علوم پزشکی اعم از مدیران آموزش و ارتقای سلامت، مدیران سلامت محیط و کار و مدیران مبارزه با بیماری‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی فاز یک مبارزه با پشه آئدس حضور دارند که امیدواریم برگزاری این کارگاه باعث تقویت اقدامات محیطی در شهرهای درگیر با این پشه شده و از انتشار این پشه‌ها به شهرهای مجاور جلوگیری شود.

رضایی، همچنین هدف از برگزاری این کارگاه را هماهنگ سازی برنامه‌ها برای آمادگی در برابر سناریوهای احتمالی عنوان کرد و گفت: در این کارگاه مدل‌های ارتباطی و مشارکت اجتماعی مناسب در همراه کردن جامعه با سازمان‌ها در مورد روش‌های جدید بهسازی محیط و نظام‌های مراقبت انسانی و حشره شناسی بحث و تبادل نظر می‌شود.

وی از مشاهده پشه آئدس در چند شهر خبر داد و افزود: آئدس در برخی از شهرهای سواحل جنوبی و شمالی از جمله گیلان، مازندران، چابهار، کیش، قشم، بندر هرمز، بندرعباس، بوشهر و بندرلنگه مشاهده شده اما لزوماً در همه این شهرها بیماری وارد نشده و فقط در چابهار و بندرلنگه به صورت مختصر بیماری شناسایی شده است. در استان خوزستان نیز تا به امروز هیچ پشه‌ای مشاهده نشده ولی با این حال دانشگاه علوم پزشکی اهواز در آمادگی کامل قرار دارد.

سرپرست دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت اضافه کرد: از آنجایی که مبارزه با این پشه و جلوگیری از ورود بیماری‌های قابل انتقال با آن نیاز به همکاری درون و برون بخشی دارد، دستورالعملی از پدافند غیرعامل کشور به تمامی سازمان‌های مرتبط ابلاغ شد تا همکاری‌های لازم را با حوزه سلامت داشته باشند و وظایفی نیز بر عهده آنها گذاشته شده که اجرای درست این وظایف باعث جلوگیری از انتشار و تکثیر این پشه خواهد شد.

رضایی اظهار داشت: در این زمینه همکاری بین بخشی ازجمله شهرداری‌ها، سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت کشور می‌تواند در کنار مردم ابعاد مختلف این بیماری را پوشش داده و با جلوگیری از تکثیر پشه سرعت گسترش آن را کند کند.


وی، نقش مردم را بسیار مهم توصیف کرد و گفت: پشه‌ها تنها در خیابان‌ها و معابر تکثیر ندارند بلکه پشه آئدس در منازل، گلدان‌ها و هر فضایی که شهروند فراهم کند قابلیت رشد دارد.

سرپرست دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت در پایان افزود: کشور ما به دلیل اقدامات بهداشتی مؤثری که در سال‌های اخیر داشته است از جمله آخرین کشورهایی است که پشه وارد آن شده و در ۳۰ سال گذشته پشه به اغلب مناطق استوایی و نیمه استوایی و کشورهای همسایه ایران از جمله ترکیه، گرجستان، امارات و پاکستان وارد شده است.

پشه آئدس یکی از گونه های حشرات موجود در طبیعت که می تواند بیماری هایی نظیر تب دنگ و زیکا را منتقل کند، پشه
آئدس است. گیاه لاکی بامبو یکی از زیستگاه های مورد علاقه پشه آئدس است و وجود آن در استان هرمزگان، گزارش شده است.

پشه آئدس نزدیک به هزار گونه دارد، اما همه گونه ها ناقل بیماری نیستند. در حال حاضر مهم ترین نوع پشه های آئدس از نظر پزشکی، «آئدس اجیبتی» و «آئدس آلبوپیکتوس» است. گستردگی آئدس اجیبتی محدود به مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است. حال آنکه آئدس آلبو‍پیکتوس در مناطق گرمسیری، نیمه گرمسیری و معتدل دیده شده است.

راه انتقال پشه های آئدس در دنیا:


- تجارت لاستیک های دست دوم

2- حمل و نقل هوایی، زمینی و دریایی
کالاها

3- تجارت گیاه لاکی بامبو

راههای کنترل پشه های آئدس:

1-مدیریت محیط

از بین بردن لانه های لاروی آئدس ها در محیط، به ویژه در خانه و در اطراف محل زندگی انسان اهمیت دارد. مدیریت پسماندها، پوشاندن دهانه ظروف ذخیره آب، خالی کردن کاسه زیر گلدان، برگرداندن ظروف بی مصرف آب و جلوگیری از دسترسی پشه به آب در ظروف کوچک و بزرگ اطراف محل زندگی انسان در این زمینه ضرورت دارد.

2-کنترل لارو پشه آئدس

• از بین بردن محل های مناسب برای تخمگذاری و رشد لارو با مدیریت محیط

• استفاده از انواع لاروکش های مجاز از طرف سازمان جهانی بهداشت. بعضی از این لاروکش ها در آب ذخیره شده برای شرب نیز قابل استفاده است.

3-کنترل
پشه های بالغ

این روش در کاهش فوری جمعیت پشه ها و در نتیجه کاهش سریع شدت انتقال بیماری دارای اهمیت ویژه است.

• سمپاشی ابقایی خارجی

• سمپاشی ابقایی داخلی

• سمپاشی فضایی خارجی و سمپاشی فضایی داخلی با استفاده از حشره کش های تأیید شده به وسیله سازمان جهانی بهداشت

نکات
مهم در خصوص پشه آئدس:

1- این پشه به رنگ های تیره علاقه دارد، بنابراین توصیه می شود در طبیعت برای جلوگیری از گزش این پشه، از لباس های رنگ
روشن و گشاد استفاده کرد.

2- این پشه در طول روز فعالیت می کند؛ پس برای محافظت از گزش بایستی از اسپری دورکننده استفاده کرد.

3- با توجه به علاقه این پشه به تخم ریزی در ظروف دست ساز بشر، از رها کردن ظروف یک بار مصرف در طبیعت خوداری کنیم و ظروف رها شده در اطراف منزل خود را جمع آوری کنیم.

4- لاستیک های رها شده در طبیعت محل مناسب برای تخم ریزی این پشه است. در نتیجه در صورت وجود لاستیک دست دوم رها شده در محیط یا اطراف منزل، آن را جمع آوری کنید.

5- تخم این پشه به خشکی مقاوم است، یعنی در صورتی که در جایی آب باشد و تخم ریزی کند در صورت خشک شده در آب می تواند ماه ها مقاومت کند و با دسترسی به آب مرحله رشد خود را تکمیل کند.

6- ظروف زیر گلدان خود را مرتب خالی کنیم تا در آن آب جمع نشود.

7- در صورتی که یک پشه آلوده به بیماری وارد یک منطقه شود و تکثیر کند بیماری در آن منطقه بومی می شود.

8- در صورت صید این پشه در یک منطقه، تا شعاع 2-5 کیلومتری منطقه عملیات سم پاشی به صورت منظم انجام می شود.

9- مهمترین راه کنترل استقرار پشه های آئدس بهسازی محیط زیست است، بنابراین رها نکردن ظروف یک بار مصرف و لاستیک های فرسوده در طبیعت، مهمترین راه پیشگیری از انتقال این پشه است.
10- پشه آئدس برای تخم ریزی، به آب کم نیاز دارد. مانند آبی که در زیر گلدان ها جمع می شود و آب کمی که در ظروف پلاستیکی رها شده در طبیعت وجود دارد، اما در تانکرها و محل های ذخیره آب نیز صید شده است.
مهمترین بیماری های قابل انتقال از پشه آئدس:
1- تب دنگ

2- زیکا

3- تب زرد

4- چیکن گونیا

راههای پیشگیری از گزش پشه های آئدس:

1- استفاده از اسپری دور کننده یا قلم دافع حشرات در طول روز

2- پوشیدن لباس های رنگ روشن آستین بلند و پاچه بلند و گشاد