با کودک بیش فعال چه کنیم؟

مخاطب ۲۴- بیش فعالی، واژه‌ای که امروزه بیشتر از گذشته اسمش به گوشمان می‌خورد و ممکن است بعد از فرزنددارشدن دغدغه برخی از والدین این باشد که اصلاً بیش فعالی چیست؟ نکند فرزند من هم دچار اختلال بیش فعالی باشد و من نتوانم تشخیص دهم. علائمی که باعث می‌شود متوجه شویم فرزندمان بیش فعالی دارد کدام است؟ اصولاً والدین باید به کدام رفتار‌های فرزندشان توجه داشته باشند که اگر خدایی ناکرده متوجه این اختلال در او شدند بتوانند عکس العمل به موقع و درست داشته باشند. این راهکار‌ها را مطالعه کنید.
به گفته روانشناسان، بیش فعالی اختلالی است که برخی علائم را دارد که با مشاهده آن‌ها در رفتار فرزندمان تا حدودی می‌توانیم متوجه این اختلال در آن‌ها شویم. اگر بخواهیم به چند نمونه از ویژگی‌های رفتاری اختلال بیش فعالی اشاره کنیم مواردی مثل آشفتگی، بیقراری، اضطراب بیش از حد، عدم تمرکز، ضعف حافظه وعدم توانایی حفظ آن، پر حرفی و با سرعت صحبت کردن. این اختلال باعث می‌شود یک جا نشستن برای کودکان کمی سخت باشد و معمولاً یک مدت مشخصی را نمی‌توانند در یک مکان بمانند، فعالیت جسمانی بیشتری نسبت به هم سالان خود دارند، جنب و جوش بالایی دارند و همیشه آن‌ها را در حال حرکت می‌بینیم، اگر از آن‌ها بخواهیم آرام یکجا بنشینند و فعالیتی مثل کاردستی یا نقاشی کشیدن را انجام دهند نمی‌توانند آن را کامل و به درستی انجام دهند و برایشان خسته کننده است، وقتی کسی با آن‌ها صحبت می‌کند کامل به حرف‌هایش گوش نمی‌کنند، کنترل عواطف برای آن‌ها کمی سخت است و ممکن است زود خشمگین شوند به همین دلیل نظم بخشیدن به کار‌ها برایشان سخت است.
بازی‌های مناسب برای کودکان بیش فعال
یکی از سوالاتی که شاید در ذهنمان باشد این است که اگرمتوجه بیش فعالی فرزندمان شدیم چه واکنشی داشته باشیم بهتر است؟ در ابتدا بهترین راه حل این است که از روان درمانگر‌ها و بازی درمانگر‌های کودکان کمک بگیرید و اگر امکان کمک گرفتن از آن‌ها برایتان نیست با انجام چند بازی کودکانه به بهترشدن حال آن‌ها کمک کنید. در اینجا به چند مورد از بازی‌هایی که برای این کودکان مناسب است اشاره می‌کنیم.
بازی با لیوان آب
یک لیوان آب سرخالی به کودک می‌دهیم و از او می‌خواهیم مسافت حدود یک متر را با این لیوان برود و برگردد و مواظب باشد که آب از لیوان نریزد. این بازی تمرکز و برقراری، حفظ تعادل بین دست و پا و چشم کودک‌مان را قوی می‌کند و باعث می‌شود که نوشتن از روی کتاب برای کودک آسان شود. بعد از چند روز، به یک مرحله سخت‌تر می‌رویم و از کودک می‌خواهیم که با همان لیوان آب از سه یا چهار پله بالا و پایین برود.
بازی با برگ کاغذ
برای افزایش تمرکز در خوب گوش دادن و نوشتن دیکته، در کودکانی که این اختلال را دارند، می‌توانیم از یک بازی استفاده کنیم؛ به این ترتیب که یک برگه کاغذ جلوی دهان‌مان می‌گیریم و کلمه‌ای را به آرامی می‌گوییم و از کودک بخواهیم آن کلمه را به ما بگوید. دلیل کاغذ گرفتن جلوی دهان، جلوگیری از لب خوانی کودک است. اگر لب خوانی کند، دیگر توجه و دقتی به خوب گوش دادن نمی‌کند. کودک باید از ساختار شنیداری خود کمک بگیرد و توجه کند تا بتواند کلمه شما را تشخیص دهد. اگر تا چند بار نتوانست کلمه را تکرار کند، کمی تُن صدای خود را بالاتر ببرید. پس از گذشت چند روز از بازی، می‌توانید تعداد کلمات را بیشتر کنید و تا پنج کلمه برسانید. مرحله بعدی این است که از کودک بخواهید که کلمات را به طور منظم به شما بگوید. (برای نمونه، شما می‌گویید میز و بعد از گفتن کودک می‌گویید دیوار و کودک باید بگوید میز، دیوار و همینطور تا کلمه پنجم.) بچه‌های بیش فعال در خوب گوش دادن و نوشتن دیکته مشکل دارند.
راه رفتن روی جدول
با کودک خود به کوچه بروید و از او بخواهید مسافتی را روی جدول کنار کوچه یا خیابان راه برود و دست‌های خود را باز نگه دارد؛ این بازی کمک زیادی به حفظ تعادل بدن و تمرکز او دارد.
بازی فوت کردن شمع
از کودک می‌خواهیم شمعی را که روشن کرده ایم فوت کند، بدون خاموش شدن شعله، یعنی فقط شعله شمع حرکت کند، ولی خاموش نشود. این بازی هم ممکن است مثل بازی‌های دیگر برای بچه‌ها سخت باشد، ولی کودک شما با تمرین و تشویق موفق به انجامش می‌شود.
بازی با توپ تخم مرغی
یک توپ تخم مرغی را روی میزی به طول تقریبا یک متر بگذارید. خود شما در یک طرف میز و کودک تان سمت دیگر میز بنشینید و این توپ را با کمک فوت کردن به سمت مقابل هدایت کنید؛ طوری که توپ به جای دیگری نرود و اگر هم رفت، با کمک فوت آن را به مسیر درستش برگردانید. این بازی‌ها برخلاف ظاهر ساده‌ای که دارند، برای بچه‌هایی که دچار بیش فعالی - نقص توجه اند، خیلی سخت هستند، چراه این بازی‌ها تاثیر مستقیمی روی مغز بچه‌ها می‌گذارند و باعث ایجاد تمرکز و تقویت حافظه و دقت آن‌ها می‌شوند. معمولا بچه هاخیلی زود از انجام این بازی‌ها خسته می‌شوند که این خستگی را می‌توانیم با شاد کردن محیط بازی و فشار نیاوردن به کودک کمتر کنیم. ممکن است کودک وقتی می‌خواهد برای اولین بار این بازی‌ها را انجام دهد، متوجه توضیحات شما نشود و حوصله اش سر برود و اشتیاقی به بازی پیدا نکند. در این شرایط بهتر است شما اول این بازی را انجام دهید تا برای کودک قابل فهم شود.