شاخ آفریقا: قرارداد بندر استراتژیک برابر ممکن است منجر به مناقشه شود

مخاطب 24- تحت شرایط مختلف، نوع معامله‌ای که بین اتیوپی و منطقه جداشده سومالیلند توافق شده است، نسبتاً درست به نظر می‌آید.
یک کشور به همسایه محصور در خشکی خود دسترسی به بندر دریایی و در نتیجه تجارت بین‌المللی را می‌دهد و در ازای آن یک جایزه سیاسی دریافت می‌کند.
اما سومالی لند کشوری است که فقط توسط تایوان به رسمیت شناخته شده است؛ و از آنجایی که این جایزه سیاسی چیزی کمتر از برداشتن گام‌هایی از سوی اتیوپی برای به رسمیت شناختن سومالی‌لند به‌عنوان یک کشور مستقل نبود، عواقب جدی در پی داشت.

دولت سومالی در موگادیشو سفیر خود در آدیس آبابا را برای مشورت فراخوانده و بیانیه‌ای منتشر کرده است که در آن تاکید شده است که قدرت قانون اساسی این کشور به سومالیلند نیز تسری دارد و توافق ذکر شده را "باطل و بی اعتبار" خوانده است.
در این بیانیه آمده است: "سومالی این اقدام را نقض آشکار حاکمیت و وحدت خود می‌داند. "
دسترسی به بندر، سهام خطوط هوایی و یک وعده
در مرکز این معامله، بندر تجاری بربرا قرار دارد که اخیراً توسط شرکت لجستیک بندری DP World مستقر در امارات متحده عربی به طور قابل توجهی توسعه یافته است.
ابی احمد، نخست‌وزیر اتیوپی، ماه‌ها خواستار دسترسی به دریا شده بود، لفاظی‌های او منجر به ترس از مناقشه جدید با همسایه خود یعنی کشور اریتره شد.
با این حال، دولت سومالی در موگادیشو، که کنترل کمی بر استان جدا شده از شمال غربی دارد، با انعقاد قرارداد اتیوپی و سومالیلند در روز سال نو غافلگیر شد.

علاوه بر استفاده از بندر برای تجارت بین‌المللی، اتیوپی همچنین می‌خواهد زمینی را از سومالیلند اجاره کند تا در آن پایگاه دریایی بسازد.
سومالی لند در ازای آن، ارزشی معادل آن در سهام خطوط هوایی اتیوپی دریافت می‌کند. علاوه بر این، دولت ابی قول می‌دهد که "یک ارزیابی عمیق در جهت اتخاذ موضع در مورد تلاش‌های سومالی لند برای به رسمیت شناخته شدن انجام دهد. "
در حالی که متن توافق نقاط زیادی برای تفسیر دارد، هر گونه تجدید ارزیابی دیپلماتیک برای هدف سومالی لند، دولت مرکزی سومالی در موگادیشو را بیشتر تضعیف می‌کند.

جدایی بین اتیوپی و سومالی و فراتر از آن

صورافیل گتاهون، که در دانشگاه دیره داوا در شرق اتیوپی روابط سیاسی و بین المللی تدریس می‌کند، به دویچه وله گفت: "این امضای یادداشت تفاهم، روابط دو کشور را به دوران مدیریت سیاد بره زیر و رو خواهد کرد. "
وی افزود: "این امر کل منطقه را به یک بحران بزرگ سوق می‌دهد و روابط بین کشور‌های منطقه را به خطر می‌اندازد. "
سومالی در طول ۲۲ سال سلطنت سیاد بره (که تا سال ۱۹۹۱ دیکتاتور سومالی بود)، تلاش کرد تا دوباره منطقه مرزی اوگادن را از اتیوپی تسخیر کند.

علاوه بر جنگ تمام عیار در سال‌های ۱۹۷۷-۱۹۷۸، سومالی شبه نظامیان شورشی خود را در منطقه سومالیایی اتیوپی امروزی مستقر کرده است.
با این حال، دلایلی برای تردید وجود دارد که موگادیشو درگیر یک رویارویی مسلحانه با اتیوپی شود، کشوری که هزینه‌های نظامی آن سه برابر بیشتر است و بخشی از ائتلافی است که با سازمان شبه نظامی الشباب در سومالی مبارزه می‌کند.
"آن‌ها با همسایه بزرگ خود چه می‌توانند بکنند؟ " این سوال از مدهان تادسه، که در کالج کینگ در لندن و انستیتو موند آفریقایی در پاریس تدریس می‌کند، پرسیده شد.

تادسه به دویچه وله گفت: "آن‌ها ممکن است از طریق همکاری با کشور‌های دیگر مانند قدرت‌های خلیج فارس در استراتژی‌های بی ثباتی شرکت کنند. احتمالاً از دروازه‌ای برای گروه‌های شورشی اتیوپی حمایت می‌کنند. اما عمدتاً، من فکر می‌کنم مسیر اصلی آن‌ها دیپلماسی بین المللی خواهد بود. "
سومالی از سوی اتحادیه اروپا، ایالات متحده و اتحادیه آفریقا که از تمامیت ارضی آن حمایت کرده اند، حمایت دریافت کرده است.
همکاری جدید اتیوپی با امارات

به گفته تادسه، این موضوع مستقیماً با ژئوپلیتیک منطقه، یعنی با ابتکار امنیتی به رهبری عربستان سعودی که در سال ۲۰۲۰ با سایر کشور‌های دریای سرخ تأسیس شد، مرتبط است.
تادسه خاطرنشان کرد: هم امارات متحده عربی و هم اتیوپی بخشی از این قرارداد نیستند. "نوعی تکامل در این دو اردوگاه وجود داشته است؛ و اتیوپی و سومالی در یک اردوگاه نیستند. "

امارات نقش فعالی در مداخله عربستان سعودی در جنگ داخلی یمن ایفا کرده است. امارات در جنوب این کشور جنگ زده عمدتاً از طریق گروه‌های محلی نفوذ دارد، که تنها در ۲۵۰ کیلومتری (۱۵۵ مایل) جنوب، بندر بربرا قرار دارد.
امارات متحده عربی با متحد دیگر خود، نفوذش را در هر دو طرف خلیج عدن، دروازه ورود به مسیر تجارت جهانی از طریق دریای سرخ و کانال سوئز، افزایش خواهد داد.
همانطور که تادسه توضیح داد، تیم شدن با اتیوپی به دلایل مختلف برای امارات منطقی است.

تادسه گفت: "آن‌ها مناطق داخلی را می‌خواستند، آن‌ها این دسترسی را می‌خواستند. اما بیشتر از آن، این یک بخش امنیتی نیز هست. این یک اتحاد است و مسیر امارات در راستای منافع خود با اتیوپی مسیری آسان است. "
و نخست وزیر اتیوپی نیز علاقه‌مند به حفظ قدرت به هر قیمتی است؛ بنابراین او به دنبال هر گونه حمایت مالی است و می‌تواند آن را از امارات دریافت کند.

تادسه معتقد است که برای آبی، دسترسی به پول و تسلیحات اماراتی ممکن است. وسیله‌ای که می‌تواند برای تحکیم قدرت او در پس زمینه اقتصاد رو به زوال اتیوپی کمک کننده باشد.

دسترسی بهتر به تجارت دریایی نیز ممکن است در این شرایط مفید باشد. در حال حاضر، اتیوپی باید کالا‌های خود را از طریق جیبوتی ارسال کند.
این بندر قبلاً توسط شرکت اماراتی DP World اداره می‌شد، اما جیبوتی مجوز آن را در سال ۲۰۱۸ لغو کرد. این موضوع از آن زمان تاکنون در تعدادی از پرونده‌های قضایی مورد مناقشه قرار گرفته است.

ترجمه سلیم حیدری

منبع: دویچه وله