اشعههای ایکس ری صنعتی
اشعههای ایکس ری صنعتی اشعههای مهمی هستند که امروزه در صنعت به صورت حرفهای مورد استفاده قرار میگیرند، این اشعهها ساختار منحصر به فردی دارند و در گذشته تنها کاربرد پزشکی داشتند اما با گسترش علم و تکنولوژی اکنون از آنها برای فعالیتهای صنعتی هم استفاده میکنند، لازم به ذکر است که اشعههای صنعتی توان بسیار بالایی دارند در نتیجه هنگام استفاده از آنها باید لباس ایمنی استفاده نمود.
اشعه ایکس ری چیست؟
اشعه ایکس ری یک اشعه کاربردی و مهم به شمار میرود که کاربردهای گسترده و فراوانی دارد. ایکس ری نوعی اشعه الکترومغناطیسی است که از طریق اشعهزایی توسط دستگاههای ایکس ری تولید میگردد. این اشعهها اصولا به وسیله جسمهای مختلفی که از آنها عبور میکنند جذب یا پرتاب شده و سپس توسط یکی از دستگاههای ایکس ری دریافت میگردند و تبدیل به تصویر میشوند. این اشعه همانگونه که گفتیم نه تنها در علم پزشکی برای تشخیص بیماریها و آسیبهای بدنی مورد استفاده قرار میگیرد بلکه در صنایع مختلف هم کاربرد دارد و به صورت حرفهای مورد استفاده قرار داده میشود.
دستگاه تولید اشعه ایکس ری
دستگاه ایکس ری صنعتی همواره دستگاهی است که پرتوهای اشعه ایکس را دریافت کرده و آنها را به تصویر تبدیل میکند، این دستگاه در صنایع مختلف کاربرد دارد و مورد استفاده قرار میگیرد. باید بگوییم که دستگاه ایکس ری صنعتی یک فناوری نوین برای شناسایی محتویات داخل اجسام مختلف است. این دستگاه در حوزه سلامت به تشخیص و پیشگیری بسیاری از بیماریها و در حوزه بازرسی بدنی افراد به حفظ امنیت و جلوگیری از بروز اتفاقات ناگوار کمک بسیاری کرده است. دستگاه ایکس ری صنعتی با هدف بازرسی افراد طراحی شده به همین دلیل برای محیطهای امنیتی کاربرد زیادی دارد و امروزه به وفور مورد استفاده قرار میگیرد تا امنیت محیطها بالا برود.
این اشعه از تمام اجسام به خصوص قطعات و محصولات صنعتی تولید شده به خوبی عبور میکند و به تولید کنندگان این امکان را میدهد که محصولات تولیدی خود را به خوبی از نظر کیفیت و ساختار تست نمایند و مورد بررسی قرار دهند. به همین دلیل امروزه این اشعه اهمیت زیادی پیدا کرده و مصرف بالایی دارد. این اشعه در لوازم متعددی مانند فلزیاب دستی، گیت فلزیاب بازرسی بدنی، گیت فلزیاب دروازهای و گیت بازرسی فرودگاهی مورد استفاده قرار میگیرد .
در بسیاری از صنایع مختلف که قطعات و محصولات مهم تولید میکنند برای تست نهایی نیز به دستگاه ایکس ری نیاز دارند تا بتواند بدون آسیب رساندن به قطعات و محصولات آنها را مورد بررسی قرار بدهد و در صورت وجود خرابی آن را به بخش تولید ارجاع دهد. اهمیت وجود این دستگاه باعث شده تا جایگاه ویژهای در صنعت به دست بیاورد، البته ناگفته نماند که این دستگاه تمام فعالیت خود را با کمک اشعه ایکس ری انجام میدهد. دستگاه ایکس ری صنعتی همواره بیشترین حجم اشعه را تولید میکند تا برای دیدن لوازم و اجسام کوچک و بزرگ تولید شده مناسب باشد.
اشعههای ایکس ری انواع مختلفی دارند که هر کدام برای فعالیتی کاربرد دارند و استفاده میشوند. از انواع اشعههای ایکس ری موجود میتوان موارد زیر را نام برد:
- اشعه ایکس ری تکفام که با نام تک رنگ هم شناخته میشود، این نمونه تنها دارای یک طول موج خاص است به همین دلیل آن را پرتو تکفام مینامند.
- اشعه ایکس ری سفید که با نام پیوسته هم شناخته میشود. این اشعه دارای دو طول موج است که در صنایع بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربرد اشعههای ایکس ری صنعتی
اشعههای ایکس ری صنعتی همواره در بسیاری از صنایع کاربرد گسترده و فراوان دارند به همین دلیل کاملا شناخته شده هستند و محبوبیت زیادی هم دارند. از کاربردهای گسترده این اشعه میتوان موارد زیر را نام برد:
- برای بازرسی محصولات فلزی مختلف، مانند آلومينيوم و فولاد كه به صورت ريختهگری تهیه شدهاند از اشعه ايكس استفاده میشود.
- برای بازرسی محصولاتی كه به ميزان زياد توليد میشوند مانند ترانزيستورها و قطعههای الكترونيكی كوچك، نيز اشعه ايكس به كار میبرند.
- در فرودگاهها و مکانهایی كه بار مسافران را بازرسی میكنند، براي پيدا كردن اسلحه يا اشیاء ممنوع ديگر، چمدانها و بارهای مسافران را از مقابل اشعه ايكس میگذرانند.
- برای محکمتر شدن برخی مواد پلاستیکی به آنها اشعه ایکس میتابانند.
- از اشعه ايكس برای جلوگيری از توليد نوعی مگس استفاده میكنند. اين مگس در گوشت و خون جانوران تخم ریزی میكند و سبب تلف شدن حيوانات میگردد.
- به وسيله اشعه ايكس ری بذرهای اصلاح شدهای از جو دوسر بهدست میآورند كه محصول بيشتر و بهتر میدهد و يا در زمينهایی كه خاک كم قوت دارند نيز به خوبی رشد میكند و محصول میدهد.
- با استفاده از اشعه ايكس میتوان ساختمان بلورين اجسام را شناخت و از اين راه تشخيص داد كه جسم از چه موادی تشكيل شده و به دست آمده است.
- دانشمندان برای بررسی ساختمان بعضی از مواد شيميایی پيچيده، مانند آنزيمها و پروتئينها و همچنين برای توليد مصنوعی آنها از اشعه ايكس استفاده میكنند.
- باستانشناسان نیز برای بررسی اشياء كهنه كه لايه ضخیمی از گرد و خاک و مواد ديگر يا زنگ زدگی آنها را پوشانده است، از اشعه ايكس استفاده میكنند.
- برای شناختن تابلوهای قديمی و اصيل كه ممكن است نقاشی ديگری روی آنها را پوشانده باشد هم از اشعه ايكس استفاده میكنند.
کاربردهای فراوان این اشعه باعث شده تا محبوبیت زیادی به دست بیاورد و روز به روز هم به تعداد مصرف کنندگان آن افزوده شود.
به همین دلیل امروزه خرید آنها به خصوص خرید فلزیاب دستی افزایش زیادی پیدا کرده است.
نحوه تولید اشعه ایکس ری
نحوه تولید اشعه ایکس ری طبق اصول و استانداردها است، در کل باید بگوییم که ایکس ری به وسیله دستگاهی تولید میشود که شامل یک تیوب ایکس ری است، در این تیوب اصولا الکترونها از یک الکترود منفی به سوی یک الکترود مثبت حرکت میکنند. در مسیر حرکت همواره الکترونها با برخورد با اتمهای گاز درون تیوب، اشعه ایکس تولید میگردد. این اشعهها به وسیله یک فیلتر به یک شیء انتقال داده میشوند. همواره در این مرحله برخی از اشعهها به وسیله یک شیء جذب شده و برخی دیگر از آن عبور میکنند و به یک سیستم تشخیص تصویر مانند دستگاه ایکس ری منتقل میشوند. در این دستگاه اصولا اشعههای ایکس ری به وسیله یک سری سنسورهای حساس به این اشعهها تشخیص داده شده و به تصویری دیجیتالی از شیء تبدیل میشوند.
آیا اشعه ایکس ری مضر است؟
فوتونهای پرتو ایکس دارای انرژی لازم برای یونیزه کردن اتمها و شکستن پیوند اتمی هستند. این خاصیت پرتو ایکس را در طبقهبندی پرتوهای یونیزهکننده قرار میدهد، و به همین دلیل برای بافتهای زنده مضر است. اگر در مدت طولانی در برابر تابش اشعه ایکس قرار بگیرید مسلما باعث بروز سرطان در بدن شما میگردد. اگر تنها در مدت زمانهای بسیار طولانی یکبار در معرض اشعه قرار بگیرید مثلا رد شدن از اشعه فرودگاه مسلما برای شما مشکلی نخواهد داشت. پرتو ایکس برای انسان بسیار خطرناک است و میتواند آسیبهای زیستی قابل توجهی را پدید آورد. این آسیبها در انسان شامل سوختگی، بیماری ناشی از دریافت تابش بیش از حد و اثرات ژنتیکی هستند. با این وجود توصیه شده که اگر در محیطی صنعتی فعالیت میکنید که اشعه ایکس وجود دارد حتما از لباس های محافظ استفاده نمایید تا بتوانید نفوذ اشعه را کاهش دهید.
