یک شبانهروز ۲۴ ساعت نیست
مخاطب 24- بهعنوان مثال، ما میدانیم که یک روز روی کره زمین ۲۴ساعت یا ۸۶۴۰۰ ثانیه طول میکشد. اما جالب است بدانید که این عدد دقیق و بدون تغییر نیست. بلکه طول دقیق یک روز روی زمین بهمدت زمانی که طول میکشد سیاره محل سکونت یک دور کامل بچرخد، بستگی دارد. این اتفاق به سبب رویدادهای طبیعی مانند زلزله و فورانهای آتشفشانی و همچنین تغییرات ظریفتر ناشی از چرخش فلز مایع در هسته بیرونی زمین به دور هسته جامد داخلی آن رخ میدهد.
ناچیز اما مفید
دانشمندان میگویند که این آشفتگیهای در حد میلیثانیه، کوچک و غیرقابل پیشبینی هستند، اما اندازهگیری آنها مفید است. اولریش شرایبر، استاد دانشگاه فنی مونیخ در آلمان گفت: «نوسانات چرخش نهتنها برای نجوم مهم است، بلکه برای ایجاد مدلهای آب و هوایی دقیق و درک بهتر پدیدههای آب و هوایی مانند النینو، به آنها نیاز فوری داریم و هر چه دادهها دقیقتر باشند، پیشبینیها دقیقتر است.» النینو یکی از چرخههای مشهور آب و هوایی جهان است که هر ۲ تا ۷سال یکبار باعث ایجاد ناهنجاریهای بزرگی در آب و هوای سراسر زمین میشود. ازجمله این ناهنجاریها میتوان به سیلابهای ناگهانی، خشکسالی، قحطی و اپیدمی اشاره کرد.
بیشتر بخوانید:
این پدیده بهعبارت ساده یک رخداد اقلیمی کلان است که بر اثر رهاشدن انرژی انباشته در بزرگترین حوزه اقیانوسی جهان یعنی جنوب اقیانوس آرام رخ میدهد. نشانه اولیه آن هم تغییر جهت جریان آبهای سرد و گرم و همچنین بادهای این منطقه است.
اندازهگیری بیسابقه
شرایبر و همکارانش این تغییرات بسیار ظریف در طول روز را با دقت بیسابقهای اندازهگیری کردند. برای این کار آنها از یک ژیروسکوپ حلقهای لیزری، به شکل یک پیست مسابقه مربعی با عرض ۴متر استفاده کردند که در یک محفظه تحت فشار در رصدخانه ژئودتیک Wettzell، در آلمان قرار داشت. بهگفته تیم تحقیقاتی، این دستگاه در سنگ بستر در عمق ۶ متری قرار دارد، بنابراین پرتوهای لیزر آن تنها تحتتأثیر تغییرات چرخش زمین قرار دارند و نه سایر عوامل محیطی.
ژیروسکوپ مورد استفاده دارای ۲پرتو لیزر است که یکی در جهت عقربههای ساعت و دیگری در خلاف جهت عقربههای ساعت حرکت میکند. اگر زمین کاملا متعادل بود، هر دو پرتو مسافت یکسانی را طی میکردند، اما این دستگاه از آنجایی که در معرض تکانهای زمین است، بنابراین یکی از ۲پرتو لیزر فاصله کمی کمتر از دیگری را پوشش میدهد.
۶میلیثانیه بیشتر
شرایبر و همکارانش با محاسبه این تفاوتها به این نتیجه رسیدند که چرخش سیاره زمین در طول زمان اندکی تغییر میکند و در بازههایی که چند هفته یا بیشتر طول میکشد تا ۶میلیثانیه در نوسان است. آنها نتایج خود را در مقالهای که در سپتامبر۲۰۲۳ در مجله علمی Nature Photonics منتشر شد، گزارش کردند. در ماههای آینده، محققان قصد دارند ژیروسکوپ لیزری را بیشتر ارتقا بدهند تا اندازهگیریهای دقیقتری را ارائه دهد.
ساختار پررمزوراز زمین
ساختار زمین، فراتر از پوسته نازک آن که ما روی آن زندگی میکنیم، نامشهود است و در نتیجه تصور آن سخت است. دانشمندان مدتهاست که در مورد لایه پنجم چیزهایی کشف کردهاند، مانند اینکه یک توپ فلزی با عرض ۶۵۰کیلومتر در داخل هسته داخلی وجود دارد که بهدرستی بهعنوان درونیترین هسته داخلی نامیده میشود.
از زمانی که برای نخستینبار در سال۲۰۰۲ نظریهپردازی شد، دانشمندان چندینبار وجود آن را تأیید کردند که آخرینبار در مارس۲۰۲۲ بود. با این حال، بهدلیل اینکه زیر لایههای مختلف زمین پنهان شده و در اعماق هسته داخلی سیاره قرار دارد، حجم درونیترین هسته داخلی بهخوبی درک نشده است.
