واکاوی اجتماعی توانمندسازی زنان

مخاطب 24- عنوان سـرپرست خانوار به یکی از اعضای خانوار که در خانواده با این مسئولیت شناخته می‌شود اطلاق می‌شود. درصورتی که اعضای خانوار قادر به تعیین سرپرست خود نباشند، مسن‌ترین عضو خانوار به عنوان سرپرست خانوارشناخته می‌شود. معمولاً در خانواده، پدر سرپرست خانوار است و در صورت نبود پدر (فوت، طلاق و…) مادر سرپرست خانوار محسوب می‌شود. درگذشته خانواده‌هایی که با سرپرستی زنان اداره می‌شد در جامعه به خانواده “بیسرپرست” شهرت داشتند. متأسفانه هنوز هم در برخی موارد از این ادبیات نادرست استفـاده می‌شود. زنان بیوه، زنان مطلقـه (اعم از زنـانی که پس ازطلاق به تنهایی زندگی می‌کنند و یا به خانه پدری بازگشته، ولی خود امرار معاش می‌کنند)، همسران مردان معتاد، همسران مردان زندانی، همسران مردان بیکار، همسران مردان مهاجر، همسران مردانی که در نظام وظیفه مشغول خدمت هستند، زنان خودسرپرست (زنان سالمند تنها)، دختران خودسرپرست (دختران بی سرپرستی که هرگز ازدواج نکرده اند)، همسران مردان ازکارافتاده و سالمند در گروه زنان سرپرست خانوار تعریف می‌شوند.

بیشتر بخوانید:

زنان سرپرست خانوار یا خود سرپرست با مصائب، مشکلات و موانع بسیاری در زندگی روبرو هستند که درکنار مشکلات و مسائل شهر‌های بزرگ، آسیب‌های جبران ناپذیری را بر آن‌ها و جامعه وارد می‌سازد. توجه به مسائل و مشکلات این قشر و بررسی همه جانبه و دقیق این مشکلات و ارائه راهکار‌های درست و اصولی به منظور حمایت از این قشر، از جمله وظایف نهاد‌ها و سازمان‌های خدمات اجتماعی در هر کشور است. متأسفانه در جامعه ما زندگی زنان پس از ترک شوهر (به دلیل فوت، طلاق و…) غالباً با ابهامات و مخاطراتی روبروست، از جمله سرپرستی فرزندان به تنهایی و گاه به سختی، مشکلات اقتصادی، زندگی در تنهایی و همراه با افسردگی و ناامیدی، همچنین نگرش غلط جامعه نسبت به زنان مطلقه و بیوه در نبود همسرانشان، آنان را در روابط اجتماعی و حضور در اجتماع با مشکلات عدیده‌ای روبرو می‌کند. زنان سالمند از این گروه نیز مشکلات خاص خود را دارند.

رفاه اجتماعی زنانی که سرپرستی خانوار را برعهده دارند، مقوله‌ای است که توجه چندانی به آن نشده است. اگر مسائل و مشکلات این زنان را با شاخص‌های رفاه مقایسه کنیم، شکاف گسترده‌ای مشاهده خواهیم کرد. برای مثال، شاخص‌هایی که برای سنجش رفاه اجتماعی بکار گرفته می‌شود، عبارتند از: بهداشت، آموزش و یادگیری، اشتغال و موقعیت اقتصادی فرد، مشارکت، فرصت‌های اجتماعی، محیط فیزیکی زیست، محیط و روابط اجتماعی، در مورد این زنان، عامل فقر اقتصادی، بویژه تعیین کننده اصلی وضعیت نابسامان آنهاست.
بحث اصلی: زنان سرپرست با رویکرد استعداد ذاتی
با تعاریف و بررسی اجمالی مطالب فوق، زنان سرپرست خانوارها، اینکه چگونه با این همه چالش‌ها و مشکلات با رویکرد توانمندسازی با رویکرد کشف استعداد‌های ذاتی خود، قادر خواهند بود به زندگی متعادل تداوم داشته باشندقابل ارزیابی است.

مطالعه زندگی انسان‌های موفق نشان دهنده این هست که همیشه تلاشها، علایق، پشتکار آن‌ها که مطابق با استعداد‌های ذاتی خودشان بوده به موفقیت‌های بزرگ دست یافته اند.

خانم سوز اورمان به مردم پیشنهاد می‌دهد تا به جای محروم کردن خود، با رفتار‌های اقتصادی درآمد خود را افزایش دهند. هنگامی که سوز حدود ۳۵ ساله بود، خیلی خوب زندگی می‌کرد، اما در قرض غرق شده بود. او نمی‌توانست دست از زندگی لوکس خود بردارد، بنابراین در صدد یافتن راه حل شد.

او هر کاری دوست داشت انجام می‌داد، به دنبال یافتن فرصت‌های مالی بود و امروز به جایی رسیده است که برای سفر به دور دنیا با جت شخصی خود به طور سالانه حدود ۳۰۰ هزار دلار هزینه می‌کند.
بنابراین، بهتر است زمان خود را برای یافتن موقعیت‌های مالی صرف کنید نه اینکه منتظر دیگران باشید.

آدام مک‌کای، یکی از موفق‌ترین تهیه کننده / کارگردان‌های هالیوود است. او در نوشتن فیلنامه فیلم‌هایی همچون در شب‌های تالدگا، برداران ناتنی، افراد دیگر و دونده آخر با ویل فرال همکاری داشت و این مساله باعث شهرت او شد. موفقیت او زمانی رخ داد که به جای بازی در برنامه زنده و کمدی شب‌های یکشنبه، شغل نویسندگی آن را انتخاب کرد و به همین دلیل سه دهه جزو نویسنده‌های برتر این برنامه شناخته می‌شود.

دلیل موفقیت در این معامله نیز این بود که نخواست هر دو طرف از آن سود ببرند. در عوض، او به فرد بانفوذ این برنامه به نام لورن میشلز گفت برای ماندن در این برنامه باید تیم خودش را داشته باشد و اگر این طور نشود از این برنامه خواهد رفت. میشلز نیز درخواست او را پذیرفت.
ارل آلبرشت، کارآفرین آلمانی و موسس فروشگاه‌های زنجیره‌ای آلدی، ثروت: ۲۵/۴ میلیارد دلار

زندگی معمولی انسان بی برنامه، سردرگم، بی هیجان و ناخوشایند به نظر می‌آید. تنها آن‌هایی که به ماجرا‌های زندگی به عنوان شانسی از میان شانس‌ها نگاه می‌کنند که خودشان آن را برای خودشان ایجاد کرده اند، می‌توانند کنترل زندگی خود را کاملاً در دست بگیرند.

مایکل دل، موسس شرکت کامپیوتری دل کامپیوتر، ثروت: ۱۵/۹ میلیارد دلار
با کنجکاوی و نگاه به فرصت‌ها با روشی تازه است که ما همیشه راه و مسیر خود در دل را مشخص می‌کنیم.
تونی هسیه، مدیرعامل فعلی فروشگاه آنلاین کفش و لباس زاپوس، ثروت: ۸۴۰ میلیون دلار

تعریف نهایی موفقیت این است: شما می‌توانید با از دست دادن همه آنچه دارید، مشکل پیدا نکنید. شادی‌ها بر مبنای عوامل بیرونی نیستند.

با بررسی کوتاه دیدگاه‌های افراد موفق و ثروتمند جهان نکته ایی که قابل اهمیت می‌باشد اعتماد به نفسی است که بیشتر این افراد از آن برخوردار بوده اند. شناخت از توانایی خود و عدم اعتماد به حرف‌های دیگران و سماجت در توانمندی خودشان به موفقیت‌های بزرگ نائل گشته اند.

مطلب خیلی مهمی که این روز‌ها در افکار عمومی و رسانه‌ها به آن تکیه می‌شود: تحمل سختی. تلاش‌های طاقت فرسا را از مشخصه‌های اصلی آدم‌های موفق تبلیغ می‌کنند. در صورتیکه سختی و تلاش طاقت فرسای آن‌ها برای شخص سوم صدق می‌کند نه برای خود آنان. آدم‌های موفق هیچ وقت سختی و تلاش طاقت فرسا ندارند بلکه آن‌ها مدام از فعالیت خود نهایت لذت را می‌برند. متأسفانه فقر فرهنگی رسانه‌ها و برخی برنامه‌های سازمانی و حمایتی ما که کارشان توانمند کردن زنان سرپرست بوده همیشه بند‌های مهم بخشنامه‌ها و گفتمان شان تکیه بر تحمل تلاش و سختی بوده هست که پیامد منفی آن پایه ها‌ی توانمندسازی را برای زنان سرپرست و کل جامعه از بنیان سست می‌کنند.

نقش آموزش برای توانمند کردن زنان سرپرست زمانی موثر خواهد بود که در راستای استعداد یابی آنان استوار باشد. نگاه و رویکرد توانمندسازی بر حسب استعدادیابی باید از نظام آموزش پرورش و از دوران کودکی برنامه ریزی گردد. بحران‌های حاصل از شرایط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، آموزش و… باعث شده انسان‌ها آنچنانکه بایست به استعداد بالقوه خود دستیابی نداشته باشند نهایتاً این موضوع بر عقیم ماندن استعداد اصلی و ذاتی زنان سرپرست تاثی مستقیم داشته است.

زنان سرپرست معمولا به لحاظ اینکه متکی بر سازمان‌های حمایتی قرار دارند بر حسب برنامه‌های سازمانی آنان ایفای نقش دارند بر همین اساس قوانین و چهارچوب‌هایی که برای توانمندسازی زنان سرپرست لحاظ شده ظرفیت پاسخگویی برای تمام خواسته‌های زنان سرپرست خانوار‌ها را ندارند. موانع و محدودیت‌های فرهنگی، قوانین و ارزش‌های جامعه و… از عواملی هستند باعث عدم شکوفایی استعداد‌های زنان سرپرست خانوار‌ها منجر می‌شود.

مطالعه، آموزش، ارتقای دانش زنان سرپرست خانوار‌ها در راستای تمرکز بر شناخت استعداد‌های درونی آنان از ضروریات جامعه و سازمان‌های حمایتی محسوب میگردد.

معمولا برنامه ریزی برای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار‌ها با توجه به نیاز سازمان چیده میشود در حالیکه نیاز‌های زنان سرپرست خانوار‌ها در بیشتر مواقع مغایر با برنامه‌های سازمان‌های حمایتی می‌باشد.

نیاز‌ها بر حسب شرایط و مکان‌های جغرافیای و بر اساس ارزش‌های جامعه، فرهنگها، تفاوت‌های فاحشی در زمینه توانمند سازی زنان سرپرست خانوار‌ها دارد، لحاظ شدن این محدودیت‌ها در برنامه‌های سازمان‌های حمایتگر از ضروریات محسوب میگردد.

اوضاع بحران مالی کشور باعث شده زنان سرپرست خانوار در مشاغلی بکار گرفته شوند که مغایر با شخصیت و استعداد ذاتی آنان باشد. بدین معنی که منشی گری، دستفروش و شغل‌های کاذب در برخی مواقع سو استفاده‌های افراد سودجو اجتماع باعث شده که شان و منزلت زن را در پایین‌ترین درجه تنزل نماید.

به نظر می‌رسد سازمان‌های حمایتگر در برنامه‌های توانمند سازی زنان سرپرست اولا”: بخشها، نهادها، و سرمایه‌های اجتماعی را برای فعالیت و به منصه ظهور رساندن استعداد‌های آنان بکار گیرند و بخش‌های توسعه انسانی و اجتماعی را در اولویت برنامه توسعه کشور لحاظ نمایند.