عامل شگفت انگیز برفهای اخیر تهران و ایران چیست؟
مخاطب ۲۴،دکتر بهلول علیجانی اقلیم شناس و استاد دانشگاه خوارزمی در پاسخ به دلیل بارشهای پایان بهمن ماه، این بارشها را بارشهای معمولی و عرف طبیعی میداند که بر اثر یک جریان طبیعی علمی در عالم رخ میدهند. پدیدهای که در علم هواشناسی به آن جت استریم یا «رودباد» میگویند.
او در تشریح «رودباد» میگوید: «در ارتفاعات بالای ۱۵۰۰ متر از زمین تا ارتفاعات بالاتر یعنی ۴ تا ۵ هزار، ۷ هزار تا ۱۰ هزار متر همواره شاهد بادهای سردی هستیم که به دور کره زمین و از مسیر غرب به شرق در حال وزیدن هستند و به این بادها، بادهای غربی گفته میشود.
در بعضی زمانها و جاها سرعت این بادها خیلی شدید است. سرعتهایی بیش از ۳۰ متر بر ثانیه. هر جایی سرعت باد از ۳۰ متر بر ثانیه بیشتر شود به آن میگویند جت استریم یا «رود باد» و این بادهای غربی با خودشان برای مناطق زمین هم از دریاها و اقیانوسها رطوبت میآورند و هم عوامل نا پایداری جوی. یعنی همین جبهه هواها.
مثلا در مدیترانه خیلی اوقات این رودبادها سیستمها و سامانههای بارشی را تشکیل میدهند که این سامانهها رطوبت را به لایههای بالایی میبرند و در اثر سرما این بارشها را تشکیل میدهند و گاه بارندگی داریم و گاهی هم بارش به صورت برف است. بستگی دارد به دمای آن منطقه. بادهای غربی معمولا از پایین جمع میشوند و به سمت قطب میروند، اما در زمستانها از سمت قطب به سمت عرصههای پایینتر میروند.
من همیشه این ماجرا را به این کلاههای نقاب دار بچهها توضیح میدهم که در زمانهایی که هوا رو به گرمی میرود فقط روی کاسه سر بچه میگذاریم، اما در زمانهای سرد بازش میکنیم و تا روی گلوی بچهها پایین میآید. در زمان فصلهای سرد این رود بادها به عرصههای پایینی حرکت میکنند و در زمانهایی که هوا رو به گرمی میرود جمع میشوند و در همان عرصههای بالاتر جریان دارند؛ و این یک رویه عادی و شرایط جوی نرمال کره زمین هست و ما باید در این فصل این بارشها را داشته باشیم.»
دکتر علیجانی پس از ترسیم این پدیده با اشاره به بارشهای اخیر در تهران و سایر شهرهای ایران که از آنها غافلگیرکننده و بی سابقه نام برده میشود، گفت: «دقیقا اینها یک اتفاق عادی است که باید انجام بشود، اما متاسفانه در دو سه دهه اخیر به دلیل گرم شدن کره زمین و تغییرات اقلیمی ناشی از آن، بادهای غربی در کل خیلی نمیتوانند به عرصههای پایینی برسند.
مثلا معمولا باید در یک فصل بارشی ما در ایران شاهد ۶ تا ۷ سامانه بارشی مثل امروز داشته باشیم که برای مان سامانههای بارشی مدیترانهای و عامل صعود و سرما بیاورند تا شاهد بارشهایی از این دست باشیم، اما در اثر گرمای زمین، سال هاست که کمتر شاهد تشکیل و یا رسیدن چنین سامانههای بارشی پر باری در کشور هستیم. گرمایش باعث شده این سامانهها را به طور کافی نداشته باشیم. مثلا الان که این سامانه بارشی آمده بعید است دیگر در زمستان امسال شاهد چنین جریان بارشی باشیم. چون به سمت گرمی هوا میرویم.»
