ترک برداشتن افسانه قدرت مطلق ترامپ در دولت دومش

پیروزی‌های غافلگیرکننده دموکرات‌ها، تردید دیوان عالی درباره اختیارات اضطراری ترامپ و کاهش محبوبیت او، نشانه‌هایی از فرو ریختن تصور شکست‌ناپذیری رئیس‌جمهور است؛ افسانه‌ای که تا امروز پایه اقتدار او بوده است.

کد خبر: ۶۸۲۳۵

تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۴۰۴ - ۱۷:۲۴

به گزارش مخاطب ۲۴، به نقل از سی ان ان، افسانه‌ی قدرت مطلق دونالد ترامپ بر این باور استوار است که همه باید آن را باور کنند. بنابراین، هر نشانه‌ای از آسیب‌پذیری، هر چالش موفق علیه اقتدار او یا هر پیش‌بینی از آینده‌ای که در آن او بر همه چیز مسلط نیست، برای رئیس‌جمهور خطر سیاسی محسوب می‌شود.

نه ماه نخست و پرقدرت از دولت دوم ترامپ بر این فرض استوار بود که اگر از کار‌های او خوشت نمی‌آید — سعی کن جلویش را بگیری. ترامپ در بسیاری از موارد، از سازوکار‌های قانونی و سیاسیِ مهار قدرت ریاست‌جمهوری پیشی گرفت و دیدگاه جسورانه‌ی خود از اقتدار وسیع اجرایی را تحمیل کرد.

او دهه‌ها عرف سیاسی را در داخل و خارج شکست؛ جنگ‌های تجاری به راه انداخت و متحدان دیرینه را کنار زد. او نیرو‌های نظامی را به شهر‌های آمریکا فرستاد و بحران‌های قانون اساسی به وجود آورد؛ وزارتخانه‌های دولتی را از درون تضعیف کرد؛ و دانشگاه‌ها، مؤسسات حقوقی، رسانه‌ها و مدیران شرکت‌ها را تهدید و وادار به تبعیت کرد.

با این حال، دفاعیات جمهوری هنوز نمرده است. پاسخ‌گویی قانونی و سیاسی همیشه با تأخیر عمل می‌کند. همین امر باعث شده آغاز پرآشوب دوره‌ی دوم ترامپ، ترس از خودکامگی را برانگیزد.

اما احساس ماندگاری و قدرت بی‌پایانی که رئیس‌جمهور ساخته بود، به‌تازگی ترک برداشته است — پس از یک شب انتخاباتی درخشان برای دموکرات‌ها، نشانه‌هایی از تردید قضات دیوان عالی نسبت به اختیارات اضطراری تعرفه‌ای ترامپ، و یادآوری این واقعیت که قانون اساسی نباید به او اجازه‌ی دوره‌ی سوم را بدهد.

پیروزی‌های دموکرات‌ها و نشانه‌های تغییر

نامزد‌های پیروز فرمانداری، «ابگیل اسپنبرگر» در ویرجینیا و «مایکی شرل» در نیوجرسی، شاید در ایالت‌های آبی فقط موقعیت موجود را حفظ کرده باشند، اما شکست‌های بزرگ‌تری از حد انتظار به رقبایی وارد کردند که ارزش‌های ترامپ و جنبش مگا را در آغوش گرفته بودند.

حتی پیش از این پیروزی‌ها، دموکرات‌ها به مقابله‌به‌مثل با آتش ترامپ علاقه نشان داده بودند. فرماندار کالیفرنیا، «گوین نیوسام»، سه‌شنبه رأی‌دهندگانی را ستود که به طرحی برای مقابله با نقشه‌کشی حزبی ترامپ در تگزاس رأی دادند و گفت: «ما محکم ایستادیم و بعد از آن‌که خرس را تحریک کردیم، این خرس غرید.»

فرماندار دموکرات دیگری، «جی. بی. پریتزکر» از ایلی‌نوی، هفته‌هاست در برابر تهدید ترامپ در شبکه‌های اجتماعی برای اعمال «چیپ‌کاپوکیپس نَو» (فروپاشی صنایع نیمه‌رسانا) در شیکاگو مقاومت می‌کند. چند ایالت دموکرات‌نشین هم وعده داده‌اند که پس از ازهم‌پاشی مراکز کنترل بیماری‌ها توسط وزیر بهداشت ترامپ، «رابرت اف. کندی جونیور»، دستورالعمل‌های بهداشت عمومی خود را تدوین کنند.

موارد کوچکتری از شکست برای رئیس‌جمهور نیز رخ داده است — مانند بازگشت برنامه‌ی شبانه‌ی جیمی کیمل به شبکه‌ی ABC پس از اعتراض تماشاگران و آگهی‌دهندگان. همچنین دانشگاه‌های بیشتری قول داده‌اند در برابر تلاش دولت برای تحمیل ایدئولوژی خود از طریق قطع بودجه‌ی فدرال مقاومت کنند.

هرچه نهاد‌های بیشتری نشان دهند که ترامپ نیرویی شکست‌ناپذیر نیست، همان‌قدر موج مخالفت می‌تواند شتاب بگیرد.

جنبش‌های سیاسی همیشه از جرقه‌های کوچک آغاز می‌شوند. سال‌ها طول کشید تا جنبش حقوق مدنی و مخالفت با جنگ ویتنام اوج بگیرد. اما هر حرکت اعتراضی، حرکت‌های بیشتری می‌آفریند. باراک اوباما در آخرین قسمت پادکست مارک مارون گفت: «در چنین موقعیت‌هایی، تنها چند نفر باید بایستند تا به دیگران شجاعت دهند. سپس افراد بیشتری می‌ایستند و می‌گویند: نه، این ما نیستیم. این ایده‌ی ما از آمریکاست؟ نه، نیست.»

واکنش احتمالی ترامپ

اما نباید گمان کرد که ترامپ به‌سرعت به اردک لنگ (رئیس‌جمهور ضعیف در اواخر دوره) تبدیل می‌شود. رؤسای جمهور قدرت زیادی دارند — حتی آنان که مثل ترامپ، مقام ریاست‌جمهوری را به‌سان تخت پادشاهی می‌بینند. کنترل او بر کنگره‌ی جمهوری‌خواهِ مطیع موجب شده در واشنگتن هیچ نظارتی بر اقدامات تهاجمی او وجود نداشته باشد — از جمله حملات ظاهراً غیرقانونی به قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر در اقیانوس آرام و کارائیب.

در برابر هر نشانه‌ای از لغزش قدرت او، شواهدی از تمایلش به کنترل بیشتر وجود دارد — مثل مدیران شرکت‌هایی که برای تأمین مالی تالار رقص جدید چند میلیون‌دلاری او در کاخ سفید شتاب کردند.

درس دوران سیاسی ترامپ این است که او در برابر شکست، با پرخاشگری پاسخ می‌دهد و بر این باور است که هر حسابی باید تسویه شود.

او از هم‌اکنون انتخابات کالیفرنیا را «تقلبی» نامیده و تهدید کرده برای نادیده گرفتن اراده‌ی رأی‌دهندگان اقدام فدرال انجام خواهد داد. تلاش او برای بازطراحی نقشه‌های انتخاباتی، راهی تازه برای دور زدن دموکراسی به نظر می‌رسد. او از مجازات لذت می‌برد و به نیویورکی‌ها هشدار داد اگر «زهران ممدانی»، سوسیالیست دموکرات، را به‌عنوان شهردار انتخاب کنند، بودجه‌ی فدرال شهر را قطع خواهد کرد.

اما همان شهری که روزگاری خانه‌ی او بود، تسلیم نشد و در واکنش به سیاست‌های ضد مهاجرت ترامپ، جوان ۳۴ ساله‌ی مسلمان و متولد اوگاندا را به‌عنوان شهردار خود برگزید.

نشانه‌های تغییر و کاهش محبوبیت

نشانه‌ی دیگری از تغییر فضا در سیاست آمریکا، در نظرسنجی‌های متعدد آشکار است که نشان می‌دهند آمریکایی‌ها اعتماد خود را به ترامپ از دست داده‌اند، کشور را در وضعیت بدی می‌بینند و معتقدند اقتصاد در حال رکود است.

هرچند نباید از چند انتخابات محدود نتیجه‌گیری گسترده کرد، اما سه‌شنبه‌ی اخیر نشانه‌ی تازه‌ای بود از اینکه جمهوری‌خواهان با انتخابات میان‌دوره‌ای سختی روبه‌رو هستند. بسیاری از نمایندگان حزب ممکن است بازنشستگی زودهنگام را ترجیح دهند. استراتژیست‌های مگا که ادعای «تغییر آرایش سیاسی» داشتند، اکنون کمتر باورپذیرند؛ زیرا بر پیشرفت ترامپ در میان اقلیت‌ها تکیه کرده بودند. او در انتخابات پیشین، ۴۶ درصد از آرای لاتین‌تباران را کسب کرده بود. اما این‌بار، شرل در نیوجرسی با اختلاف چشمگیر ۶۸ به ۳۱ درصد آرای لاتین‌تباران را برد — دستاورد‌های جمهوری‌خواهان را معکوس کرد.

قانون اساسی شاید سرانجام ترامپ را مهار کند

ترامپ اتهام خودکامگی ناسازگار با ارزش‌های بنیان‌گذاران آمریکا را رد می‌کند. او گفت: «می‌گفتند من پادشاهم...، اما من گفتم نه، باور ندارم.» با این حال، او خود را دارای قدرت مهارناپذیر می‌داند. «من دیکتاتور نیستم... (اما) حق دارم هر کاری بخواهم انجام دهم.»

برداشت نادرست ترامپ از حدود اختیارات ریاست‌جمهوری، احتمالاً ناشی از اکثریت محافظه‌کار دیوان عالی است که در یکی از پرونده‌های کیفری او حکم داد رئیس‌جمهور در قبال اقدامات رسمی خود تا حد زیادی مصون از پیگرد است.

با این حال، همین قضات از استناد ترامپ به «اختیارات تعرفه‌ای اضطراری» احساس ناراحتی کردند. قاضی جان رابرتز پرسید چرا باید بتواند «بر هر محصول، از هر کشور، به هر میزان و برای هر مدتی» تعرفه وضع کند؟ قاضی نیل گورساچ نیز هشدار داد این رویکرد ممکن است موجب «تجمع تدریجی و یک‌طرفه‌ی قدرت در قوه‌ی مجریه و دور شدن آن از نمایندگان منتخب مردم» شود.

جلسه‌ی اخیر دیوان نشان داد نظام قانون اساسی هنوز کار می‌کند: قوه‌ی قضائیه در حال بررسی عملکرد قوه‌ی مجریه است که به‌نظر می‌رسد بر اختیارات قوه‌ی مقننه چیره شده است.

در همین حال، گمانه‌زنی‌های درون حزب مگا درباره‌ی راه‌های دور زدن قانون منع دوره‌ی سوم ریاست‌جمهوری، به پایان رسیده است. ترامپ خود گفت: «اگر بخوانیدش، خیلی روشن است. من اجازه ندارم دوباره نامزد شوم. حیف شد.»

سخنان او پس از اظهارات رئیس مجلس نمایندگان، مایک جانسون، مطرح شد که گفته بود: «راهی برای این کار نمی‌بینم.»

با این همه، از ترامپ بعید است این پایان ماجرا باشد — همان‌طور که در سال ۲۰۲۰ تلاش کرد پس از شکست در برابر بایدن، در قدرت بماند.

اما هفته‌ای دشوار برای رئیس‌جمهور نشان می‌دهد که حرف از ماندن بعد از ۲۰۲۸، خیلی زود است — آن‌هم پیش از پایان سال نخست بازگشت او به قدرت.

آینده‌ی مبهم و خستگی عمومی

با توجه به نشانه‌های فزاینده‌ی مخالفت، کاهش محبوبیت در نظرسنجی‌ها و نتایج تازه‌ی انتخابات، به‌سختی می‌توان تصور کرد که مردم تمایلی به دوره‌ی سوم داشته باشند. افزون بر این، هیچ‌کس نمی‌داند سه سال دیگر وضعیت اقتصاد، کشور یا جهان چگونه خواهد بود؛ و انرژی و سلامت رئیس‌جمهور هشتاد و چند ساله نیز پرسشی بزرگ خواهد بود.

معاون رئیس‌جمهور، «جی. دی. ونس»، در شبکه‌ی X نوشت واکنش بیش‌ازحد به انتخابات سه‌شنبه «احمقانه» است، اما اذعان کرد که جمهوری‌خواهان باید مشکلات واقعی، چون گرانی غذا، مسکن و خدمات درمانی را جدی‌تر بگیرند. او نوشت: «من نگران هم‌میهنانم هستم — به‌ویژه جوانان — که بتوانند زندگی آبرومندانه‌ای داشته باشند؛ به مهاجرت و حاکمیت ملی اهمیت می‌دهم و خواهان صلح در خارج هستم تا منابعمان را در داخل متمرکز کنیم. اگر شما هم به اینها اهمیت می‌دهید، بیایید با هم کار کنیم.»

سخنان او بیش‌تر شبیه اعلام آمادگی برای انتخابات ۲۰۲۸ به نظر می‌رسید.

ونس که قدرت کنونی‌اش را مدیون ترامپ است، باید محتاطانه گام بردارد. اما باد‌های سیاسی ظاهراً در حال تغییرند. پس از یک سال پر از «همه‌چیز درباره‌ی ترامپ»، تماشای رأی مردم روزنه‌ای از امید برای مخالفانش گشود. حتی رهبران جمهوری‌خواه نیز ناچارند به عصر پس از ترامپ بیندیشند، زیرا نتایج ویرجینیا و نیوجرسی نشان داد ترامپ می‌تواند به رأی‌دهندگانی دست یابد که دیگر جمهوری‌خواهان قادر به جذبشان نیستند.

مگر آنکه قانون اساسی زیر پا گذاشته شود، ترامپ دیگر هرگز نامزد اصلی حزب جمهوری‌خواه نخواهد شد.

این هفته شاید آغاز پایان دوران دوم ترامپ نباشد، اما به‌احتمال زیاد، پایان آغاز آن است.

منبع: سی ان ان