شکایت از مدیر امنیت داخلی ساواک در آمریکا

گاهی به بهانه‌هایی اسمش سر زبان می‌افتاد. مثلاً زمانی که مشخص شد پردیس ثابتی، استاد دانشگاه هاروارد در واقع دختر اوست. یا موقعی که کتاب در دامگه حادثه که حاصل مصاحبه‌های او بود، منتشر شد. این روند سال‌ها ادامه داشت. فقط می‌دانستیم پرویز ثابتی که این روز‌ها در آستانه ۹۰ سالگی ایستاده، شرکتی در ایالت فلوریدا دارد و به کار ساختمان‌سازی مشغول است. این اطلاعات قطره‌چکانی تنها دانسته‌های ما بود تا این که او تصمیم گرفت مقابل دوربین شبکه هوادار سلطنت مستقر در لندن بنشیند.

کد خبر: ۵۸۳۲۳

تاریخ انتشار: ۰۹ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۹:۲۲

مخاطب۲۴- پرویز ثابتی مدیر مشهور امنیت داخلی ساواک بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفت. چرا که گفته می‌شود سه نفر از ایرانیان مقیم آمریکا که نامشان فاش نشده و از ۶۰ تا ۷۵ سال سن دارند، از او به خاطر شکنجه‌های ساواک شکایت و درخواست غرامت ۲۲۵ میلیون دلاری کردند. پرویز ثابتی به خاطر ریاست اداره کل سوم ساواک که وظیفه پیگرد و سرکوب مخالفان را بر عهده داشت، مشهورترین مدیر سازمان اطلاعات و امنیت کشور در جامعه است. بسیاری شاید نام چهار رئیس ساواک از زمان تاسیس در ۱۳۳۵ تا انحلالش در ۱۳۵۷ را ندانند، اما نام ثابتی را حداقل یک بار شنیده‌اند

ثابتی سال‌ها دور از چشم‌ها بود. اندکی پیش از سقوط نظام پهلوی ایران را ترک کرد، به انگلستان رفت و در نهایت سر از آمریکا در آورد. در تمام سال‌هایی که گذشت تنها یک عکس بی‌کیفیت از او در اینترنت وجود داشت که شاید بیش از دو دهه قبل گرفته شده بود. گاهی به بهانه‌هایی اسمش سر زبان می‌افتاد. مثلاً زمانی که مشخص شد پردیس ثابتی، استاد دانشگاه هاروارد در واقع دختر اوست. یا موقعی که کتاب در دامگه حادثه که حاصل مصاحبه‌های او بود، منتشر شد. این روند سال‌ها ادامه داشت. فقط می‌دانستیم پرویز ثابتی که این روز‌ها در آستانه ۹۰ سالگی ایستاده، شرکتی در ایالت فلوریدا دارد و به کار ساختمان‌سازی مشغول است. این اطلاعات قطره‌چکانی تنها دانسته‌های ما بود تا این که او تصمیم گرفت مقابل دوربین شبکه هوادار سلطنت مستقر در لندن بنشیند.

از سنگسر تا سلطنت‌آباد

ثابتی اهل سمنان است. تحصیلاتش را در رشته حقوق دانشگاه تهران ادامه داد و در زمان تحصیلش معلم بود. سال ۱۳۳۷ به عنوان تحلیلگر سیاسی به استخدام سازمان تازه تاسیس اطلاعات و امنیت کشور که با نام ساواک شناخته می‌شد درآمد. او به مرور در ساواک رشد کرد و در زمره مدیران قرار گرفت. او کارمند اداره سوم بود که وظیفه امنیت داخلی را پیگیری می‌کرد. اداره‌ای که در میان نسل انقلاب به خشونتش معروف است.

او سال ۱۳۴۵ در اداره کل سوم به ریاست اداره رسید و در سال ۱۳۴۹ به معاونت این اداره کل رسید. ساواک در جریان تجدید ساختاری که در همین سال تجربه کرد، دچار تغییراتی درونی از لحاظ چینش سازمانی شد. در تعریف ماموریت‌های جدید برای مقابله با مخالفان داخلی، ثابتی مسئول مبارزه با گروه‌های چپ بود. او سال ۱۳۵۲ رئیس اداره کل سوم شد و دیگر مسئولیت اصلی‌اش مبارزه با گروه‌های چپ نبود. تمام مخالفان سلطنت در حوزه ماموریتی او تعریف می‌شدند. ثابتی در تمام این سال‌ها به عنوان یک مقام امنیتی در تلویزیون نیز حاضر شده بود. او تا سال ۱۳۵۷ در جایگاه مسئول اول اداره‌کل سوم حضور داشت. برخی او را متهم می‌کنند که نتوانست وقوع انقلاب را پیش‌بینی کند، اما خودش ادعا دارد هشدار‌های لازم را به شاه داده است. در تمام این سال‌ها، او مشهورترین مدیر در مجموعه ساواک واقع در منطقه سلطنت‌آباد تهران محسوب می‌شد و هنوز نیز به همین صورت است.

در دامگه حادثه

کتابی به این نام که سال ۲۰۱۲ در آمریکا منتشر شد، اولین ظهور و بروز رسانه‌ای ثابتی پس از سال‌هایی طولانی بود و تا سال گذشته که مستند مصاحبه با او از شبکه منوتوی انگلستان پخش شود، همچنان تنها مرجع به حساب می‌آمد. یادداشت ابتدایی ثابتی برای این کتاب مربوط به تاریخ ۲۶ مهر ۱۳۸۹ (۱۸ اکتبر ۲۰۱۰) است.

بهمن ۱۴۰۱ تصویری از او همراه دختر و همسرش در تجمع سلطنت‌طلبان در لس‌آنجلس منتشر شد که بسیار بازتاب و واکنش داشت. پس از سال‌ها یک تصویر از او منتشر شده بود. ۳۰ آبان ۱۴۰۲، مصاحبه چند قسمتی او با شبکه سلطنت‌طلب منوتو، اما او را به طور کامل از سایه بیرون آورد. ثابتی پس از این مستند دیگر نتوانست به زندگی قبلی خود برگردد. ثابتی پس از ۴۴ سال زندگی در سایه، مقابل دوربین این شبکه نشست و مسائل زیادی را مطرح کرد که تقریباً تمام آنها واکنش‌برانگیز بودند. ثابتی بار دیگر در در دامگه حادثه افتاد، اما نه آن دامگهی که در ابتدای کتاب مصاحبه‌اش آمده بود. او با یک پرونده سنگین حقوقی آمریکا مواجه شد.

در دامگه حادثه، اشاره به این غزل از حافظ دارد:

فاش می‌گویم و از گفتهٔ خود دلشادم / بندهٔ عشقم و از هر دو جهان آزادم

طایرِ گلشنِ قُدسم چه دهم شرحِ فِراق؟ / که در این دامگَهِ حادثه، چون افتادم

من مَلَک بودم و فردوسِ بَرین جایَم بود / آدم آورد در این دیرِ خراب آبادم

جزئیات پرونده شکایت

باشگاه روزنامه‌نگاران ایران به نقل روزنامه ایندیپندنت انگلستان، در شرح این شکایت نوشت: «سه ایرانی مقیم آمریکا که پیش از انقلاب تحت شکنجه‌های سنگین پرویز ثابتی عضو ارشد ساواک قرار گرفته بودند، طی یک دادخواست ۲۲۵ میلیون دلاری از وی شکایت کردند. این روزنامه انگلیسی از پرویز ثابتی به عنوان معمار نهادینه سازی شکنجه در ایران نام برده است. نام شاکیان از ترس اینکه ثابتی و عوامل او به سراغشان نروند محفوظ مانده و به نام‌های جان یک، جان دو و جان سوم معرفی شده‌اند. هر سه نفر بیش از هفتاد سال سن دارند. آنها از ثابتی به عنوان «قدرتمندترین و مخوف‌ترین مردان» رژیم شاه، در «یک حکومت توتالیتر» نام برده‌اند. یکی از شاکیان ثابتی گفته ثابتی به وی برق وصل کرده و او را از سقف با مچ‌هایشان آویزان کرده بودند درحالیکه وزنه‌هایی به وی وصل بود.» تا لحظه تنظیم این گزارش، واکنشی از سوی این مقام امنیت داخلی ساواک نسبت به شکایتی که با آن رو‌به‌رو است، در رسانه‌ها دیده نشد.