سید محمد علی آل هاشم پدیده بود

"حالم بد است، صدای آمبولانس‌ها را می‌شنوم"

پس از انتشار نتایج انتخابات ششمین دوره مجلس خبرگان در ۱۴ اسفند ۱۴۰۲، آرا آیت الله سید محمد علی آل هاشم، منتخب استان آذربایجان شرقی، توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد.

کد خبر: ۴۲۴۶۳

تاریخ انتشار: ۰۱ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۲:۴۹

مخاطب۲۴- فائزه صدر، خبرنگار- سید محمد علی آل هاشم با ۸۵۰ هزار و ۲۸۰ رای به عنوان نفر اول فهرست نامزد‌های آذربایجان شرقی معرفی شد و ۴ نامزد دیگر با فاصله معنا داری از او دیده می‌شدند. تعداد رای‌های این خطیب جمعه با مجموع آرای چهار نامزد دیگر استان برابری می‌کرد.
در هیچیک از استان‌های کشور تعداد آرا منتخب اول به تعداد رای‌های آیت الله آل هاشم نمی‌رسید، بجز دو استان تهران و خراسان رضوی که با توجه به جمعیت بالای هر دو منطقه و مقایسه تعداد رای دهندگانشان، با جمعیت رای دهنده در استان آذربایجان شرقی، مشخص می‌شد که سبد رای آل هاشم کیفیت بالایی دارد.

نتایج انتخابات خبرگان از محبوبیت آیت الله آل هاشم در استان آذربایجان شرقی، شهر تبریز و شمالغرب کشور نشان داشت، محبوبیت وی چند برابر بیشتر از سایر علمای هم سطح او بود. او در بی رونق‌ترین انتخابات پس از انقلاب، از استان آذربایجان شرقی که کمترین میزان مشارکت اش در چهل سال گذشته را ثبت کرده بود ۸۵۰۲۸۰ رای گرفت به نوعی که گفته می‌شد حضور آل هاشم در این انتخابات منجر به مشارکت شده و به صندوق‌ها آبرو داده است.
آمار‌ها در تفسیر نشان دهنده جایگاه آل هاشم به عنوان پدر معنوی شهروندان استان آذربایجان شرقی بود که وی را نمادی از روحانیت اصیل شیعه می‌دیدند که با جامعه فاصله و زاویه ندارد یا حداقل سعی می‌کنند از فاصله‌ها بکاهد و از این رو همواره پشتوانه مردمی قدرتمندی دارد.
اگر چه آیت الله سید محمد علی آل هاشم، با سمت نماینده، ولی فقیه در تبریز ساکن شده بود، اما در سبک و سیاق یک روحانی ساده و پیش نمازی که در قدم اول یکی از شهروندان این شهر است، زندگی می‌کرد.

خاندان آل هاشم در تبریز شناخته شده اند. بیشتر بزرگان این خانواده روحانی، کاسب بازار یا فرهنگی هستند و عموما به خوشنامی شهره اند. اما دو شخصیت در میانشان آوازه و محبوبیت بیشتری دارند. همگان آیت الله سید محمد تقی آل هاشم و پسرش سید محمد علی را، حتی قبل از اینکه پسر به عنوان نماینده، ولی فقیه در استان تعیین شود می‌شناختند.
آل هاشم‌ها اهل خیابان وحدت هستند، اگر چه آن محله جزو قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین مناطق تبریز است، در ادبیات شهری امروز پایین شهر حساب می‌شود. هر سال عید غدیر، آل هاشم‌ها در خانه را باز می‌گذارند و به پای هر مهمانی که از در وارد شود بلند می‌شوند و می‌نشینند. خانه آقا سید محمد تقی در سایر روز‌های هفته نیز محل رفت و آمد مردم است. پدر امام جمعه فقید تبریز زیست ساده‌ای دارد و در سبک و سیاق یک روحانی سنتی زندگی می‌کند.
پیر مرد ظهر‌ها در مسجد بازار و شب‌ها در مسجد سید حمزه نماز می‌خواند. کمتر کسی است که آقا سید محمد تقی را در بازار ندیده باشد. قد اش خمیده و بدن اش فرتوت است، اما هر روز طول بازار تبریز را با قدم‌های آهسته می‌پیماید تا به وظیفه اصلی اش که پیش نمازی مسجد است برسد.
وقتی آیت الله سید محمد علی آل هاشم به تبریز آمد، شیوه سلوک و مردم داری پدر را ادامه داد. برای سکونت به سمت بالای شهر نرفت، دور و بر ملک و املاک، ساخت و ساز، بنگاه داری و دیگر کار‌های اقتصادی هم نگشت. انتخاب کرده بود روحانی باشد و یک روحانی مردمی ماند.
آیت الله سید محمد علی آل هاشم، عید غدیر در محل کارش، دفتر نماینده، ولی فقیه در تبریز نمی‌ماند و به رسم بزرگتری و کوچکتری در خانه پدرش مهمانان داری می‌کرد، ولی در نماز جمله پدر پشت سر پسر نماز می‌خواند. آیت الله محمد تقی آل هاشم در وصف پسرش می‌گوید: "او پدر من بود و به عنوان نماینده، ولی فقیه، اطاعت از او را بر خود واجب می‌دانستم. "
وقتی آقا سید محمد علی، امام جمعه تبریز شد، اولین دستوری که داد برداشتن نرده‌هایی بود که بین صف اول نمازگزاران و مردم فاصله می‌انداخت. ورود و خروج از درب تشریفات را حذف کرد و خودش مثل نمازگزاران پای پیاده از درب اصلی تردد می‌کرد. بعد‌ها برای صرفه جویی در مصرف برق دستور داد لوستر‌های مصلا را خاموش کنند.

{$sepehr_key_3906}
آیت الله آل هاشم نه به عنوان نماینده، ولی فقیه، بلکه به شکل یکی از شهروندان عادی در شهر تردد می‌کرد. اکثر روحانیون و علمایی که مردم تبریز چندین دهه در مقام مدیر و مسئول می‌شناختند، با مردم حفظ فاصله داشتند. از این رو مواجهه با آیت الله آل هاشم در نانوایی، سوپر مارکت، مترو، بازار، صف اتوبوس یا در سایر نقاط شهر برای شهروندان شیرین بود.
در یک مورد حضور آقای آل هاشم در ورزشگاه یادگار امام تبریز برای تماشای بازی فوتبال، ضمن اینکه بر محبوبیت ایشان بین هواداران دو آتشه تیم تراکتور افزود، به شایعه احتمال اغتشاش در این بازی پایان داد. آیت الله آل هاشم، با واسطه از جامعه اطلاعات نمی‌گرفت. رفتار، برخورد و هم نشینی آیت الله با بازیگران سینما، تئاتر و اهالی رسانه دایره اطلاعات او از کف جامعه را افزایش داده بود.

سخنرانی‌ها و خطبه‌های آیت الله آل هاشم را می‌توان از ویژگی‌های خاص او دانست. خطبه‌های این خطیب فقید جمعه اگر چه کوتاه بود، اما پر از ضرب المثل، اشعار ترکی و دعا‌های ساده و دلپسند بود. آیت الله آل هاشم در نماز جمعه برای پر بار بودن باغ‌های میوه، حاصلخیز شدن زمین‌های زراعی و پر شدن ذخایر آب زیر زمینی دعا می‌کرد.
ادبیات کلامی اش با زنان و جوانان مهر و مدارا داشت. شعار نمی‌داد، تندرو نبود و کمتر لعن و نفرین بر زبان جاری می‌ساخت. شاید آل هاشم جزو معدود خطبای جمعه کشور بود که نطق و سخن نسنجیده نداشت، کوتاه و عالمانه حرف می‌زد و برای رسانه‌های آن سوی مرز محتوایی برای تمسخر و بهانه جویی فراهم نکرد.
اگر بازار تبریز را قلب فرهنگی این شهر بدانیم، حضور مکرر آیت الله آل هاشم در سطح بازار، سر زدن به کسبه قدیمی و جویا شدن اوضاع و احوال اقتصادی، برای فعالین بازار به خصوص جوانتر‌ها تشویق به حساب می‌آمد. در این مسیر اگر وقت داشت به کسی نه نمی‌گفت و پای درد و دل مردم می‌نشست. امید می‌داد، ولی اهل وعده و وعید توخالی نبود.
سومین امام جمعه شهید تبریز الگوی کم نظیری برای ائمه جمعه و مسئولین کشور بود. سید محمد علی آل هاشم به آنانی که پشت تریبون‌ها قرار می‌گیرند یاد داد که چگونه می‌توان در عین داشتن شخصیت برجسته سیاسی و مذهبی، در کنار مردم زیست و محبوب ملت ماند.