چرا مالیات هزینه نیست

پرداخت مالیات از دید یک فعال اقتصادی عامل کاهنده سود و به نوعی یک هزینه میباشد که باعث کاهش سود بنگاه اقتصادی میشود ولی ما در این نوشتار ثابت خواهیم کرد که مالیات هزینه نیست و یک سرمایهگذاری بلند مدت میباشد.

کد خبر: ۱۰۹۲۲

تاریخ انتشار: ۲۹ دی ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۴

مخاطب۲۴-یادداشت، چرا مالیات هزینه نیست - دکتر حسین یوسفی زاده فرد ،

در طول تاریخ و از زمان پیدایش اولین حکومت‌های بشری در نکات مختلف جهان میتوان ردپای مالیات را دید. دولت‌های محلی و هر چند کوچک برای پوشش دادن هزینههای خود و تأمین بودجه سالانه خود از مردم خراج یا همان مالیات را دریافت میکردند.

طبق اسناد بدست آمده اولین سابقه مالیات ستانی مدون متعلق به مصر باستان می‌باشد که در حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح گرفته میشد و در منابع تاریخی بسیاری از جمله کتاب مقدس یر این موضوع اشاره شده است.

در سال ۵۰۰ قبل از میلاد و در زمان داریوش اول در امپراتوری پارسی، یک سیستم مالیاتی منظم و قاعده‌مند برقرار بود. سیستم مالیات پارسی متناسب با هر ساتراپی (استان امروزی) تنظیم می‌شد هرکدام از ساتراپیها با توجه به بهره وری فرض شده آن ارزیابی می‌شدند و بعد  ساتراپ بود (استاندار امروزی) که مبلغ کافی را جمع آوری کرده و پس از کسر هزینه‌های خزانه خود، بقیه را به حکومت مرکزی و بودجه دولت مرکزی میفرستاد.

با نگاهی به سایر حکومتهای گذشته نظیر سلسله بطلیموس، روم و چین باستان و سایر حکومتها به این نتیجه میرسیم که در هر دورهای مالیات وضع میشده و قسمت مهمی از بودجه دولتها را تشکیل میداده است، ولی مالیات ستانی یک قشر مخالف و مقاوم در برابر خود دارد که این مخالفین در تمام طول تاریخ مالیات ستانی در برابر مالیات ایستادند و سعی نمودند تا جای ممکن مالیات پرداخت نکنند و این مخالفین کسانی نبودند جزء پرداخت کنندههای مالیات.

پرداخت کنندههای مالیات به این دلیل که درآمد خود را به سختی به دست میآورند و بعد از بدست آوردن درآمد باید قسمتی از درآمد خود را به دولت پرداخت کنند و به نوعی یک شریک برای سود خود داشته باشند اصلا به این شراکت راضی نبوده و اوضاع وقتی سخت‌تر میشود که این شریک (دولت) شریک زیان نیست و موقعی که فعال اقتصادی با زیان مواجه میشود راضی به جبران زیان او از خزانه دولت نمیشود  و در ثانی قعالین اقتصادی مالیات را به عنوان یک پول زور تلقی میکنند که اگر دولت قویه قهریه نداشت (اختیارات حاصل از قانون) به هیچ عنوان راضی به پرداخت آن نیستند. تمام این بحثها و مقاومت مردم در پرداخت مالیات به دلیل عدم آشنائی مردم به تأثیرات مالیات در اقتصاد و سطح زندگی شهرواندان میباشد و پرداخت کنندگان مالیات، مالیات را نوعی هزینه اضافی بر درآمد و کاهنده سود تلقی میکنند و همیشه سعی در کاهش این هزینه مینمایند و اگر مردم با تأثیرات مالیات آشنائی بیشتری داشته باشند و اثرات آنرا حس کنند قبول خواهند کرد که مالیات هزینه نیست و یک نوع سرمایه گذاری جهت داشتن زندگی بهتر میباشد.

فرق هزینه با سرمایهگذاری در این است که هزینه باعث کاهش سود و اتلاف وقت و انرژی میشود و تمام فعالین اقتصادی سعی در کاهش هزینههای خود دارند، ولی سرمایهگذاری طی زمان باعث افزایش سود، افزایش رفاه و کمک به رونق اقتصادی میشود ولذا باید ثابت کرد که مالیات یک نوع سرمایهگذاری بوده و نه هزینه.

در این نوشتار به ارتباط مالیات با موضوعات مهم جامعه اشاره خواهیم داشت تا ثابت شود که پرداخت مالیات باعث رونق و افزایش سود میگردد.

الف: اقتصاد هر کشوربر اساس زیرساختها و مدل اقتصادی آن  بر پایه درآمد‌های گوناگون استوار است در کشور‌هایی که ذخایر زیرزمینی و خدادادی مانند نفت و گاز و مواد معدنی  دارند، اقتصاد وابسته به خام فروشی  بزرگترین چالش آنهاست و هزینه‌های کشورشان را از فروش این ذخایر تامین می‌کنند که کامل وابسته به کشور‌های خارجی بوده و درآمد و هزینه این نوع کشور‌ها را کشور‌های خریدار مواد معدنی و نفتی تعین میکنند که در این حالت کشور صادر کننده هیچ استقلال مالی نداشته و کاملا وابسته به قیمت و میزان خرید کشور‌های دیگر است، ولی با ایجاد یک سیستم مالیاتی منظم میتوان بودجه دولت را از مالیات تأمین نمود و کشور را به استقال مالی رسانده و در تنظیم بودجه کشور کاملا خودکفا عمل میکند ولذا بحث مطرح شده یکی از دلایلی است که نشان میدهد مالیات پرداخت شده هزینه نبوده و یک نوع سرمایهگذاری  است جهت استقلال بودجه کشور از خام فروشی و صادرات مواد معدنی.

ب: همانطور که میدانیم بر خلاف باور بسیاری که تصور میکنند که دولت یک منبع تمام نشدنی پول دارد که هرچقدر خرج کند تمام نمیشود بودجه و مقدار پولی که دولت در اختیار دارد تا در امورات مربوط به کشور هزبنه کند با محدودیت روبرو است و باید برای هزینه کرد مقدار محدود بودجه خود برنامهریزی کرده و اولویت بندی کند و در این اولویت بندی ممکن است بعضی از بخشهای مهم جامعه در رده پائین اولویت قرار بگیرند و درصد کمی از بودجه سالانه را برخود اختصاص بدهند. یکی از مهمترین بخشهای مهم جامعه بخش خدمات درمانی میباشد که بخش هزینه بر و حساسی میباشد که در صورت عدم تخصیص بودجه کافی با مشکلات بزرگی روبرو خواهد شد، ولی اگر نظام مالیاتی و پرداخت کنندگان مالیات به وظایف خود به خوبی عمل نمایند و با پرداخت مالیات  بودجه کافی برای دولت تأمین شود دولتها با خیالی آسوده میتوانند برنامههای درمانی را اجرا کنند و جامعه را به سطح مطلوبی از سلامت رسانده و یک نظام درمان قابل قبولی را پایه ریزی کنند و لذا همانگونه که میبینیم پرداخت مالیات هزینه نبوده و یک نوع کمک به دولت و سرمایهگذاری جهت رسیدن به سطح مطلوبی از سلامت و طول عمر بسیار در میان افراد جامعه است.

ج: بخش آموزش در تمام سطوح چه در سطح ابتدائی چه در سطح دانشگاهی به دلیل گستردگی و درگیر نمودن افراد بسیاری از جامعه یکی از بخشهای پر هزینه جامعه میباشد و از طرفی به دلیل اینکه بخش آموزش زیر ساختهای توسعهای، اقتصادی و فرهنگی یک جامعه را میسازد دارای حساسیت بسیاری میباشد. بدون یک سیستم آموزشی پیشرفته و غنی نمی‌توان انتظار داشتن جامعهای پویا، علم پژوهش، سزنده، امیدوار به آینده و دارای قدرت رقابت در تمام جنبه با کشور‌های قدرتمند داشت. مستلزم داشتن سیستم آموزشی پیشرفته که امید را در جامعه زنده کند و افراد جامعه را به مقام انسانیت برساند برخورداری سیستم آموزشی از امکانات خوب، فضای مناسب، اساتید طراز اول و معلمینی دلسوز است که مستلزم داشتن همه این‌ها صرف بودجه و هزینه کافی از طرف دولت میباشد، ولی همانطور که در بالا ذکر شد بودجه دولت محدود میباشد ولذا باید منبعی برای افزایش درآمد دولت وجود داشته باشد تا هزینههای مذکور برای سیستم آموزشی را تامین نماید و مالیات یکی و اصلی‌ترین روشهاست. مالیات دهندگان با پرداخت مالیات دولت را در تامین هزینههای آموزش یاری کرده و بخش عمدهای از بودجه آموزش را به دوش میگیرند و دولت بدون داشتن دغدغه بودجه با خیالی آسوده برنامه‌های کوتاه مدت و بلند مدت آموزشی را پیاده سازی میکند ولذا باز به نکته میرسیم که مالیات هزینه نیست  بلکه یک سرمایهگذاری است در سیستم آموزش و پرورش جهت داشتن سیستم آموزشی پویا و به روز برای ساختن آیندهای بهتر و روشن برای کشور.

حسین یوسفی زاده فرد

دکتری اقتصاد و پژوهشگر مالیاتی